انتخابات یازدهم و سایه شعارهای اقتصادی بر سبک زندگی اسلامی و ایرانی

منبع: مشرق

زمان انتشار: ۱۶:۲۴ ۱۳۹۲/۰۳/۱۳

اگر به سایت رسمی کاندیداها مراجعه و برنامه های آن ها مورد ارزیابی قرار گیرد، مشاهده می شود که تنها اقتصاد و سیاست مورد توجه آن ها قرار گرفته است آن هم بدون در نظر گرفتن جنبه های مختلفی مانند تأثیر اقتصاد بر سبک زندگی و فرهنگ.

«… در يكى از تاريخ‌ها خواندم زمانى كه وليدبن‌عبدالملك خليفه شده بود، چون خيلى اهل جمع‌كردن ثروت و جواهرات و اشياء قيمتى بود، مردم كوچه و بازار وقتى به همديگر مى‌رسيدند، مكالماتشان از اين قبيل بود: آقا! فلان لباس را آوردند، شما خريديد؟ آقا! فلان نگين را فلان كس آورده، شما خريديد؟ يعنى مردم همه‌اش راجع به خريد و فروش وسايل و اشياء زينتى و امثال اينها حرف مى‌زدند. بعد از وليد، سليمان‌بن‌عبدالملك خليفه شد. او اهل ساختمان‌سازى بود و به كاخ‌سازى و ساختمان‌سازى خيلى عشق مى‌ورزيد. اين مورخ مى‌گويد مردم حتّى وقتى براى نماز به مسجد مى‌آمدند، يكى مى‌گفت: آقا! شما كار ساختمانىِ منزلتان را تمام كرديد؟ ديگرى مى‌گفت: آقا! شما فلان خانه يا زمين را خريديد؟ ديگرى مى‌گفت: آقا! شما آن دو اتاق را اضافه كرديد؟ حرف هايشان همه از اين قبيل بود. بعد از اين دو نفر، عمربن‌عبدالعزيز آمد. او اهل عبادت بود. مورخ مى‌گويد مردمِ كوچه و بازار وقتى به هم مى‌رسيدند، يكى مى‌گفت: آقا! راستى شما ديروز دعاى ماه رجب را خوانديد؟ ديگرى مى‌گفت: آن دو ركعت نماز را خوانديد؟ بنابراين رفتار ما ها يك تأثير قهرى در رفتار مردم دارد … (رهبرانقلاب در ديدار با رئيس‌جمهور و اعضای هيأت دولت – ۱۳۸۴/۰۶/۰۸)»

با توجه به سخن حکیمانه فوق می توان دریافت چرا امروز مطالبات بخش زیادی از افراد جامعه در قالب مسائل اقتصادی صرف قرار می گیرد، مردم در کوچه و خیابان، دانشگاه، اداره و محل کار درباره مباحث اقتصادی صحبت می کنند، اینکه اقتصاد باید اولویت اول دولت بعدی باشد، نرخ تورم، قیمت دلار، نرخ اجاره بهای مسکن، قیمت گوشت و مرغ و … باید سامان داده شود، کشور باید توسعه یابد و مانند اینها.

اینکه جوان دانشجوی ایرانی مسلمان مهمترین و بعضاً تنها مطالبه خود را سامان دادن به وضعیت اقتصادی عنوان می کند و بر خلاف نظر امام و مقتدی خویش صحبتی از تمدن سازی، فرهنگ عمومی، نظام آموزشی، سیستم ورزش، نظام درمان، محیط زیست، سبک زندگی، پیچ تاریخی، مقاومت و صبر در برابر تحریم ها، خودکفایی و … به میان نمی آورد نیز به همین علت است.

مي شود يك تمدن را به صرف اينكه ماشين دارد صنعت دارد ثروت دارد قضاوت كرد و تحسين كرد در حالى كه در داخل آن اين مشكلات فراوان سراسر جامعه و زندگى مردم را فرا گرفته.
(رهبرانقلاب در ديدار جوانان استان خراسان شمالى‌ ۱۳۹۱/۰۷/۲۳)

نامزدهای انتخاباتی با حجم بالای شعارهای اقتصادی خود در طی شش ماه گذشته ذهن مردم را به سمتی سوق داده اند که افراد به جای آن که موقعیت خود را به منزله کوهنورد در حال صعود که باید بر شرایط بد جوی و ناهمواری راه غلبه کند، در نظر بگیرند، خود را جمعیت منفعل دست بسته ای می انگارند که تغییر وضعیتشان نیاز به یک منجی دارد.

انتخابات، شاخص و عَلم نظام جمهورى اسلامى است.
(رهبرانقلاب در ديدار نمايندگان مجلس شوراى اسلامى  ۱۳۹۰/۰۳/۰۸)

در زمان تبلیغات انتخاباتی شعارهای کاندیدا ها اولویت های اصلی یک کشور و خواسته مردم و عمق اهداف و آرمان های آن را نشان می دهد، حال شعارهای انتخاباتی چه تصویری از ایران برای سایر کشورها به خصوص دشمنان انقلابی به نمایش می گذارند؟

این درست است که کمبود دارو در بخش هایی از کشور بیماران و خانواده های آن ها را با درد و رنج و مشقت همراه کرده، کمبود مواد آزمایشگاهی در حوزه های آموزشی و پژوهشی با ایجاد خلل همراه بوده، وضع بسیاری از مشاغل رو به وخامت و گاه تعطیلی نهاده، در کل تمام جامعه اثر تحریم ها و کارشکنی های اقتصادی دشمنان را به خوبی لمس می کنند اما این بدان معنا نیست که اقتصاد آن هم از نوعی که کاندیداها در شعارهای خود مطرح می کنند که صرفاً توسعه اقتصادی و رفاه مادی است، اولویت اول کشور باشد.

درست است که امسال در کنار حماسه سیاسی به حماسه اقتصادی نیز نیاز دارد اما آیا اقتصادی که کاندیداها در شعارهای خود مطرح می کنند، توان خلق حماسه را دارد؟

امید مطرح شده در عنوان دولت امید که کاندیداها به دولت های خود اختصاص داده اند نیز با امید مد نظر رهبری و جامعه ایران تفاوت دارد.

امید جامعه ایران مبتنی بر فرمایشات امام خامنه ای به آینده و افق هایی مانند تمدن اسلامی و حکومت جهانی اسلام معطوف است اما امیدی که کاندیداها از آن سخن می گویند امیدی کوتاه مدت و مربوط به ادامه هدفمندی یارانه ها و مسکن مهر و کاهش قیمت دلار است.

پیگیری عناوینی که امام خامنه ای در چندسال گذشته پیرامون مسائل اقتصادی انتخاب و اعلام کرده اند اهمیت حماسه اقتصادی برای شرایط امروز کشور را نشان می دهد، حماسه ای که باید در مقابل هجمه اقتصادی سنگین دشمنان انقلاب رقم بخورد.

رهبری انقلاب درباره نامگذاری سال جهاد اقتصادی این چنین می فرماید: «همه‌ى شواهد نشان‌دهنده‌ى اين است كه دشمن امروز بر روى چند نقطه تكيه‌ى اساسى دارد. از واضح‌ترين هايش انسان شروع كند، يكى مسئله‌ى اقتصاد است. اينكه ما امسال گفتيم سال «جهاد اقتصادى»، ناظر به اين بخش قضيه است. به زانو درآوردن كشور از لحاظ اقتصاد، عقب راندن و پس راندن كشور در زمينه‌ى اقتصاد، كه منتهى بشود به فلج پايه‌هاى اقتصادى، منتهى بشود به نوميدى مردم، يكى از كارهاى اساسى است».
(بيانات در ديدار نمايندگان مجلس شوراى اسلامى ۱۳۹۰/۰۳/۰۸)

از طرف دیگر حماسه اقتصادی هنگامی رخ خواهد داد که ایران بر پایه دانش بومی و توان داخلی خود در عرصه اقتصاد وارد شود بدین معنا که استفاده از بن مایه های علوم غربی به ویژه اقتصاد و پیاده سازی آن ها، کشور را به همان منزل که امروز غرب در آن اتراق کرده، خواهد رساند. در برنامه های اقتصادی کاندیداهای ریاست جمهوری بعضاً مشاهده می شود که از مدل های توسعه ای مبتنی بر گزاره های غربی استفاده شده است، در واقع اقتصادی که اغلب کاندیداها دنبال می کنند همان دانش اقتصادی است که حتی امریکای اسطوره ای را با چالش مواجه کرده است، حال چطور از این برنامه ها می توان انتظار برپایی یک حماسه را داشت؟ امام خامنه ای در سال های گذشته بارها درباره ملزومات حماسه اقتصادی صحبت کرده اند، ایشان درباره رویکرد بومی و اسلامی به اقتصاد چنین می فرمایند:
*… آن‌طورى كه مؤمنين نسبت به قرآن و كلام خدا و وحى الهى اعتقاد دارند، اينها به نظرات فلان دانشمند اروپايى همان اندازه يا بيشتر اعتقاد دارند! جالب اين‌جاست كه آن نظريات كهنه و منسوخ مى‌شود و جايش نظريات جديدى مى‌آيد؛ اما اينها همان نظريات پنجاه سال پيش را به عنوان يك متن مقدس و يك دين در دست مى‌گيرند!… سالهاى متمادى است كه نظريات حاكم بر مراكز اقتصادى دنيا منسوخ شده و حرفهاى جديدى به بازار آمده است؛ اما عده‌يى هنوز وقتى مى‌خواهند طراحى اقتصادى بكنند، به آن نظرياتِ كهنه‌ى قديمى نگاه مى‌كنند! اينها دو عيب دارند: يكى اين‌كه مقلدند، دوم اين‌كه از تحولات جديد بى‌خبرند! (امام خامنه ای در ديدار جمعی از جوانان استان همدان ۱۳۸۳/۰۴/۱۷)

* اين انقلاب، با اين عظمت و ابعاد و آثار عملى، از لحاظ ارائه‌ى مبانى فكرى خودش، يكى از ضعيف‌ترين و كم‌كارترين انقلاب‌ها و بلكه تحولات دنياست … اگر شما انقلاب‌هاى بزرگ دنيا را هم در نظر بگيريد، باز هم مشخص مى‌شود كه ما كم كار كرده‌ايم.
(رهبرانقلاب در ديدار با مجمع نمايندگان طلاب و فضلاى حوزه‌ى علميه‌ى قم 07/09/1368)

* استفاده‌ى از شيوه‌هاى علمى، كار لازمى است. البته علم نبايد اشتباه بشود با نسخه‌هاى وارداتى كه اغلب آنها منسوخ است؛ چه در زمينه‌ى اقتصاد، چه در زمينه‌ى مسائل فرهنگى، چه در زمينه‌هاى گوناگون. بعضى‌ها دوست دارند امروز ما نسخه‌هاى منسوخ و از دور خارج شده‌ى غربى‌ها را بار ديگر در اين‌جا براى خودمان دستورالعمل علاج به حساب بياوريم. نه، شيوه‌هاى پيشرفته، شيوه‌هاى نو و با تكيه‌ى به فهم و درك و نياز ايرانى، استفاده‌ى از علم و توجه به نياز داخل و اقتضائات كشور مى‌تواند راه درست را به ما نشان دهد و ما را پيش ببرد.(امام خامنه ای در مراسم تنفیذ حكم ریاست‌جمهوری  –  ۱۳۸۴/۰۵/۱۲)

* ما دنبال چه نوع توسعه‌يى هستيم؟ اين نكته‌ى اساسى، در بحث هاى اقتصادى و غيراقتصادى جارى است. كسانى دنبال اين هستند كه حرفى را پرتاب كنند و ذهن مردم را از مسائل اصلى دور نگه دارند: مدل چينى، مدل ژاپنى، مدل فلان. مدل توسعه در جمهورى اسلامى، به اقتضاى شرايط فرهنگى، تاريخى، مواريث و اعتقادات و ايمان اين مردم، يك مدل كاملاً بومى و مختص به خود ملت ايران است؛ از هيچ‌جا نبايد تقليد كرد؛ نه از بانك جهانى، نه از صندوق بين‌المللى پول، نه از فلان كشور چپ، نه از فلان كشور راست؛ هرجا اقتضايى دارد.

فرق است بين استفاده كردن از تجربيات ديگران، با پيروى از مدل هاى تحميلى و القايى و غالباً هم منسوخ. بنده مى‌بينم گاهى بعضى از شيوه‌هايى كه در زمينه‌هاى اقتصادى و فرهنگى و غيره پيشنهاد مى‌شود، از ديگران گرفته شده – فلان متفكر فرنگى اين‌طورى گفته، فلان متفكر كجايى اين‌طورى گفته – مثل اين‌كه به آيات قرآن استناد مى‌شود! خيلى از شيوه‌ها منسوخ است؛ سى سال پيش، چهل سال پيش، پنجاه سال پيش تجربه شده، بعد يك روش بهتر آورده‌اند؛ ولى ما الان مى‌خواهيم از روش منسوخ آنها در آموزش و پرورش، در مسائل علمى، در كارهاى دانشگاهى، در كارهاى اقتصادى و در برنامه‌ريزى و بودجه‌بندى استفاده كنيم؛ نه، اين درست نيست. از تجربه‌ها و دانشها بايد استفاده كرد، اما الگو و شيوه و مدل را بايد كاملاً بومى و خودى انتخاب كرد. (امام خامنه ای در ديدار نمايندگان مجلس۱۳۸۳/۰۳/۲۷)

با وجود آنکه امام خامنه ای بارها این موارد را گوشزد کرده اند اما مشاهده می شود تحلیل ها و برنامه های اقتصادی کاندیداها مبتنی بر گزاره هایی غیر بومی است و با وجود اینکه باید نیت این افراد را برای تشویق مردم و جامعه به حماسه سیاسی و اقتصادی تحسین نمود اما نمی توان از اشتباهات آن ها که تکرار راه گذشتگان خارجی و داخلی است چشم پوشی کرد، اشتباهات محاسباتی و تحلیلی که شرایط پیچیده کشور را با دشواری فراوان روبرو خواهد کرد.

به عنوان مثال اگر کلید واژه های “اقتصاد مقاومتی”، “اقتصاد اسلامی”