پرونده پنجمین جشنواره فیلم مردمی عمار

مستند کلاه انگلیسی: بانک های اسلامی یا آهنربای انگلیسی دلارهای نفتی و غیرنفتی

نویسنده:

علوم اجتماعی اسلامی ایرانی

زمان انتشار: ۱۱:۰۶ ۱۳۹۳/۱۰/۱۸

آخرین صحنه مستند ادای احترام گروهی از مردان بریتانیایی به پادشاه اردن را نمایش می دهد که کلاه از سر برداشته اند. کلاه انگلیسی از تداوم تاریخی کارکرد کلاه انگلیسی به دقت پرده برداری می کند.

کارگردان: رضا صادقی، سید مهدی کرباسی

مدت زمان: 7 دقیقه

مستند با «بسم الله الرحمن الرحیم، السلام علیکم و رحمت الله و برکاته» یک مجری خانم انگلیسی در یک همایش بین المللی شروع می شود. این نهمین همایش جهانی اقتصاد اسلامی در لندن است. میهمانان چه کسانی هستند؟ برخی افرادی که مخاطب خوشامدگویی مجری قرار می گیرند عبارت اند از: محمد نجیب تون عبدالرزاق نخست وزیر مالزی، حامد کرزای رئیس جمهور جمهوری اسلامی افغانستان، شاهزاده سلمان بن حمد بن عیسی آل خلیفه ولیعهد بحرین، محمد نواز شریف نخست وزیر جمهوری اسلامی پاکستان، علی بابکان معاون نخست وزیر جمهوری ترکیه، روز نوری شاویس معاون نخست وزیر جمهوری عراق و دیگر سران کشورهای مسلمان. این صحنه ذهن بیننده با سوالات زیادی تیرباران می کند. چرا بریتانیا میزبان چنین همایشی است؟ بخش های بعدی تله فیلم به این سوال پاسخ جالبی می دهد.

بریتانیا در یک پیام بازرگانی بانکداری اسلامی را این طور تعریف و تبلیغ می کند: اقتصاد اسلامی نسبت به بانکداری متعارف متفاوت عمل می کند و این مربوط می شود به شیوه اخلاقی که استفاده کنندگان آن اتخاذ می کنند. اما تفاوتش چیست و چرا اخلاقی شناخته می شود؟ برعکس اقتصاد متعارف، بانک های اسلامی بدون بهره یا ربا عمل می کنند، چیزی که در اسلام ممنوع است. آن ها از اصول همکاری و اشتراک در سود و زیان پیروی می کنند. روابط بر اساس اعتماد، شفافیت و احترام شکل می گیرد. مشتری ها می دانند که پول شان هیچ وقت در صنایعی که از نظر اسلام حرام است مانند دخانیات، الکل، هرزه نگاری، قمار و تسلیحات نظامی سرمایه گذاری نخواهد شد. بانک های اسلامی همیشه بررسی می کنند که چگونه باید رفتار کنند تا بهترین عمل را برای سود مشتریان و جامعه انجام دهند. هر آن چه که آن ها انجام می دهند همیشه توسط جمعی از دانشمندان مستقل آگاه از شریعت و مامورین داخلی بانک- که مسلط به شریعت هستند- مورد نظارت قرار می گیرد. پس بانکداری اسلامی نوعی دیگر از بانکداری را ارائه می کند. چیزی که برای هرکسی که به دنبال جایگزینی اخلاقی باشد مناسب است و نه فقط مسلمانان. در بانک اسلامی بریتانیا، ما آن را «بانکداری که شما می توانید به آن ایمان داشته باشید می نامیم». چرا غربی ها تمایل دارند این همایش در کشورشان برگزار شود؟

دکتر پلیسیه (دکترای اقتصاد اسلامی از دانشگاه تولوز فرانسه)به سوال فوق این این طور پاسخ می دهد: غربی ها درصدد آن هستند که سرمایه ها و دلارهای نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس و دیگر کشورهای مسلمان ثروتمند را جذب کنند. دکتر توتونچیان (نویسنده کتاب پول و بانکداری اسلامی برنده جایزه کتاب جهانی سال 2009) پاسخ داده شده را بیش تر باز می کند: دلیل استقبال کشورهای غیرمسلمان از بانکداری اسلامی جذب دلارهای نفتی کشورهای مسلمان است. انگلستان کشوری است که از نظر طرح مسائل جدید خیلی باز است و اجازه می دهد هر حرفی زده شود مشروط بر این که درآمدی برای آن کشور حاصل کند. اخیرا جریانی در انگلستان به راه افتاده بدین ترتیب که چند دانشگاه نسبتا معروف جوانان مسلمان را با امکانات زیاد پذیرش می کنند و در آن جا توسط غیرمسلمان ها به آن ها در پوشش اقتصاد اسلامی، آموزش اقتصاد غیراسلامی داده می شود. سپس بانک هایی تاسیس می کنند و همان دانش آموختگان را به مدیریت آن ها منصوب می کنند. در نهایت به ملت های مسلمان می گویند ما در کشور خود بانک های اسلامی تاسیس کرده ایم و شما می توانید سرمایه های تان را با اطمینان به این جا منتقل کنید.

اگر دوباره به همایش اقتصاد اسلامی برگردیم تحلیل بالا را تصدیق خواهیم کرد. دیوید کامرون نخست وزیر انگلستان در سخنرانی خود در همایش به این موارد اشاره می کند: برای سالیان متمادی مردم درباره ایجاد اوراق قرضه اسلامی (صکوک) خارج از جهان اسلام صحبت می کردند. ولی این مهم هیچ وقت محقق نشد. این دولت می خواهد بریتانیا اولین حکومت خارج از جهان اسلام بشود که اوراق قرضه اسلامی را منتشر می کند. پس خزانه دارد روی عملی بودن منتشر کردن حدود حداقل 200 میلیون یورو اوراق قرضه کار می کند. ما از مشارکت صنعت در گسترش این ابتکار که امیدواریم تا اوایل سال بعد آماده شود، شدیدا استقبال می کنیم. لندن بزرگ ترین مرکز اقتصاد اسلامی خارج از جهان اسلام است. اما امروز آرزوی ما هنوز فراتر از این است. چرا که ما نمی خواهیم لندن پایتخت بزرگ اقتصاد اسلامی در دنیای غرب باشد، ما می خواهیم لندن در کنار دوبی و کوالالامپور یکی از بزرگ ترین پایتخت های اقتصاد اسلامی در سراسر دنیا باشد.

چرا غربی ها به همان شیوه سابق سرمایه های جهان اسلام را جذب نمی کنند یعنی در قالب همین بانک های متعارف؟ جهت جریان سرمایه از کشورهای ثروتمند مسلمان به کشورهای غربی واقعیت جدیدی نیست. آن چه ذهن را به تامل وامی دارد چرایی تغییر رویه غرب برای رسیدن به یک هدف سابقه دار است. یک فرضیه این است که از طرفی مطالبه مسلمانان برای فعالیت در یک اقتصاد اسلامی از جمله بانکداری اسلامی رو به رشد بوده و غرب متوجه این روند شده است، و از طرف دیگر این مطالبات در کشورهای مسلمان به درب بسته انواع موانع از جمله دولت های غیردینی و مخالف گرایش های اسلامی خورده است. از این رو هر کشور غربی که در راه اندازی بانک های اسلامی پیشگام شود، دست برتر را در جذب سرمایه های مسلمانان خواهد داشت.

دیوید کامرون میزان سرمایه گذاری مسلمانان در سراسر جهان را پیش بینی می نماید (یک و سه دهم تریلیون دلار)، و ابراز امیدواری می کند که بخش بزرگی از آن به بریتانیا جذب شود. وی رو به میهمانان مسلمان می گوید: سرمایه گذاری در لندن برای شما خوب است و باز کردن راه سرمایه گذاری های شما در لندن برای ما خوب است.

در پایان، تله فیلم شواهدی از تعامل عمدتا کشورهای حاشیه خلیج فارس با بانک اسلامی بریتانیا ارائه می کند: کمک بانک اسلامی قطر به بانک اسلامی بریتانیا در راستای ادامه افزایش دارایی این بانک (10 میلیون یورو)، خروج دارایی سرمایه گذاران عربستان سعودی به کشورهای غیرعربی (60 درصد)، خرید قطر از سهام موسسه کردیت سوئیس (چهار و نیم میلیارد دلار)، سرمایه گذاری قطر در بانک بارکلیز انگلستان به منظور خروج از بحران مالی (شش و یک دهم میلیارد دلار) و مواردی از این قبیل. همچنین وزیر نفت کویت بیان می دارد ما به دنبال افزایش سرمایه گذاری های خود در اروپا هستیم و می خواهیم همه موانع را در این زمینه از سر راه برداریم.

اگر تشکیل حکومت اسلامی- که مطالبه بسیاری از مسلمانان است- در غرب امری خنده دار و دور از تصور است، داشتن بانک های اسلامی در غرب که پاسخگوی اشتیاق مسلمانان به اقتصاد اسلامی باشند، به سادگی میسر و قابل اجراست. از این رو چنان چه دولت ها در جهان اسلام تمهیداتی برای تامین انواع خواسته های اسلامی مردم نیاندیشند، کنشگران خارجی همواره برای منحرف سازی این خواسته ها و بهره برداری از آن ها آماده اند. نظام بین الملل کنونی بر اصل تامین منافع ملی می گردد و با اتخاذ یک رویکرد واقع گرایانه هیچ خرده ای به کشورهای غربی نمی توان گرفت.

آخرین صحنه مستند ادای احترام گروهی از مردان بریتانیایی به پادشاه اردن را نمایش می دهد که کلاه از سر برداشته اند. کلاه انگلیسی از تداوم تاریخی کارکرد کلاه انگلیسی به دقت پرده برداری می کند.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه