بسیجی خوب، بسیجی زنده است

زمان انتشار: ۱۶:۰۶ ۱۳۹۱/۰۵/۱۵

قهرمان در دوره معاصر به یک کنش گر ساده و زمینی فروکاسته شده است. در مقابل این قهرمان های روزمره زمینی، قهرمان اسطوره ای قرار دارد که مافوق بشر عمل می کند. اما قهرمان واقعی را باید در جایی میان این دو قهرمان پردازی جست. در افتادن به قهرمان پردازی های کاذب و اغراق آمیز از یک سو و فروکاستن قهرمان به یک موجود خاکی و میانمایه از سوی دیگر در افتادن به ورطه افراط و تفریط است. اساساً موجودیت انسانی در تعلیق میان اوج و حضیض آسمان و زمین است که او را یکتای مخلوقات کرده است.

هیچ روایتی بی قهرمان نمی تواند باشد؛کنشگرانی که اعمال نیک و بد داستان را انجام می دهند و یا اعمال نیک و بد داستان در نسبت با آنها و موثر بر آنها صورت می گیرد. در صورت اخیر، قهرمان، قهرمان قربانی خواهد بود. قهرمان قربانی

کمتر کنش گر و بیشتر کنش پذیر است.  البته قهرمان
را در اینجا لزوماً نباید به معنای اسطوره ای آن دریافت. قهرمان در دوره معاصر به یک
کنش گر ساده و زمینی فروکاسته شده است. در مقابل این قهرمان های روزمره زمینی، قهرمان
اسطوره ای قرار دارد که مافوق بشر عمل می کند. اما قهرمان واقعی را باید در جایی میان
این دو قهرمان پردازی جست. در افتادن به قهرمان پردازی های کاذب و اغراق آمیز از یک
سو و فروکاستن قهرمان به یک موجود خاکی و میانمایه از سوی دیگر در افتادن به ورطه افراط
و تفریط است. اساساً موجودیت انسانی در تعلیق میان اوج و حضیض آسمان و زمین است که
او را یکتای مخلوقات کرده است.

 

شهید نشدن قهرمان داستان و راست قامتی و فائق آمدن او بر دشمن
از نقاط مثبت فیلم شور شیرین است. مولف، گرچه قربانی شدن پاسدارهای دکل بنفشه را نشان
می دهد اما به قربانی جلوه دادن پاسدارها اکتفا نمی کند و از قهرمان قربانی به قهرمان
منجی عبور می کند. شور شیرین از معدود فیلم های دفاع مقدس است که بسیجی خوب را تنها
بسیجی شهید معرفی نمی کند بلکه بسیجی خوب را بسیجی راست قامت و پر از بغض و کینه از
دشمن نیز جلوه می دهد. این چنین است که می بینیم، محمود کاوه حتی در بازجویی از اسیری
که از دشمن گرفته است با شدت و غلظت فراوانی عمل می کند
.

 

سینمای جنگ غالباً رنگ و بوی جنوب و خوزستان دارد و در آن کمتر
به جبهه غرب و کردستان پرداخته شده است. پرداختن به موضوعاتی چون غائله ضد انقلاب و
کوموله و دموکرات از مغفولات سینمای دفاع مقدس است. شور شیرین را می بایست از پیشقدمان
این نحو ارائه سینمای مقاومت و پایداری تلقی کرد. در مجموع، فیلم، مخاطب را راضی نگه
می دارد و ضمن ارائه محتوایی ارزشی به ورطه شعار نمی افتد. بازنمایی مناسبی از سپاه
و پاسدار در فیلم مشاهده می شود اما به نظر در بازنمایی ضدقهرمان ها و خبیث جلوه دادن
آنها قدری اغراق شده است
.

 

محمود کاوه زیرک است. محمود کاوه ارتباطات خوبی دارد و دور
و بر او را انواع و اقسام آدم ها از ارتشی و بسیجی و کردهای بومی فراگرفته اند. با
افراد تحت فرماندهی اش رابطه ای دوستانه دارد و حتی برای آنها هدیه می خرد. محمود کاوه
پر جنب و جوش است و مدام در تکاپو و در حال کشیدن نقشه برای سرکوب ضد انقلاب های دموکرات
کردستان و محمود کاوه موجودی است که دشمن از او حساب می برد و از او هراس دارد. محمود
کاوه نسبت به ضد انقلاب بغض و کینه دارد و همواره در صدد است تا سخت ترین ضربات را
بر آنها وارد کند. این توصیفات ضمن اینکه در جای خود خوب اند اما هیچ وجه امتیازی برای
یک فرمانده شهید ایجاد نمی کنند. این سخن به این معنا نیست که برای ممتاز کردن شخصیت
قهرمان قصه لزوماً شهادت اش را باید به تصویر کشید. اما میان شهادت و مقام شهادت تفاوت
است. قرار نیست همواره قهرمان قصه شهید شود اما نباید از یاد برد که قرار است شخصیتی
لایق شهادت به تصویر کشیده شود. هر چقدر هم دلاوری و شجاعت به مخاطب نشان دهیم باز
مخاطب از خود خواهد پرسید که این دلاوری ها و جان برکفی ها از کجا پدید آمده است؟ ریشه
و اساس و بنیاد کجاست؟ این کنش های قهرمانانه چه معنایی دارند؟ به کجا ارجاع می یابند؟
و الا بروسلی و راکی و رمبو نیز قهرمان اند. اصلاً شهادت مگر چیزی به غیر از تنگ شدن
قفس جسم برای روح رشادت یافته است؟ اما اینکه بزرگی روح را چگونه می توان به تصویر
کشید خود از آن معماهایی است که هنرمند سینماگر ما باید راه حلی برای آن بیابد. راه
یافتن به دنیای درون قهرمان و شنیدن حدیث نفس او با معبود خویش در خلق چنین موقعیتی
می تواند موثر باشد. موقعیتی که درباره کاوه در این فیلم نمی بینیم ولی به عنوان مثال
در از کرخه تا راین درباره کاراکتر سعید مشاهده می کنیم آنجایی که کنار رودخانه راین
فریاد می زند : ((خدا خدا خدا چرا اینجا؟ من شاکی ام من شکایت دارم….)) تنها در چنین
صورتی است که سینمای جنگ را از چنگال ادعاهای ناسیونالیستی می رهاند و معنای فراخ تری
به نام جهاد برای خدا را به آن می دهد
.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه