نقید فیلم سینمایی «مردن به وقت شهریور»

بگذار زنده بمانم

نویسنده:

زمان انتشار: ۰۸:۵۴ ۱۳۹۲/۱۱/۱۷

شکل گرفتن طغیان های پسر جوان خانواده حول موضوع موسیقی، یکی از نقاط قوت داستان است. موسیقی رپ، که اوقات مفید بسیاری از افراد را در این سنین به خود اختصاص می دهد، هوشمندانه انتخاب شده است. اگرچه انجام بسیاری از امور غیر اخلاقی و نامشروع در بستر آن به اندازه ساده لوحی جوانی مثل سینا، از نقاط ضعف فیلمنامه محسوب می شود.

یک| مردن به وقت شهریور، ساخته هاتف علیمردانی، داستان سینای پشت کنکوری است. پدرش ارگ او را برداشته و اینترنتش را قطع کرده است تا درس بخواند و کنکور قبول شود. او معتقد است سرنوشت سینا به این موضوع بستگی دارد. اما سینا به موسیقی علاقه مند است و مخفیانه با یک گروه رپ زیرزمینی از طریق ام‌جی آشنا می شود و برای آنها آهنگی می خواند. سینا تا زمان برگشت خواهرش از مدرسه، در خانه از برادر بزرگترش، حامد که ام اس دارد، پرستاری می کند، برای او ارگ می نوازد و سیگارش را به او هم تعارف می کند. مادر آنها ده سال است که در خارج به سر می برد و پدرش با ندا ازدواج کرده است. سینا با ندا رابطه خوبی دارد و حتی از او برای خرید آهنگش، سه میلیون پول قرض می گیرد. ام‌جی که به خانه آنها رفت و آمد می کند، سینا را با دختری به نام صدف آشنا می کند. یک شب در جریان بحث بر سر درس نخواندن سینا، او از خانه بیرون می رود و پدرش از جریان صدف باخبر شده و او را از دوستی با پسرش بر حذر می دارد. پدر سینا، بنا به توصیه ندا، سعی می کند با او مدارا کند، اما او فقط به موسیقی می اندیشد. پدرش از جریان استودیوی رپ زیرزمینی، باخبر می شود و به زور او را به خانه باز می گرداند، ندا دوباره اوضاع را آرام می کند. یک روز ام‌جی در خانه آنها، مواد مصرف می کند و حامد و سینا را هم مجبور به مصرف می کند. حامد حالش بد شده و او را به بیمارستان می برند، دچار نابینایی موقت می شود. سینا که اولین ضربه را از ام‌جی خورده، محتاط شده است. از طرفی، اتفاقا مکالمه خواهرش پریسا با تلفن را می شنود، شماره را چک می کند و متوجه می شود شماره ام‌جی است. پریسا دلارهای پدر را برداشته و خانه را ترک می کند. سینا او را تا خانه ام‌جی تعقیب می کند و متوجه می شود که دختری که یک سال با ام‌جی دوست بوده و اخیرا او را ترک کرده و ام‌جی قصد انتقام از او را داشته، پریسا بوده است. ام‌جی به هنگام فرار، تصادف می کند و سینا متوجه می شود همه حرف های او دروغ بوده و پول را برای خودش برداشته است . سینا به سوی پدرش باز می گردد.

دو| از داستان فیلم مشخص است و روایتی سرراست دارد. نوجوانی با خانواده دچار مشکل می شود، به گروه های دوستی پناه می برد، دوستانش به او خیانت می کنند، متوجه اشتباهش می شود و به آغوش خانواده باز می گردد. از همین رو،  این فیلم را می توان در زمره آثار آموزشی و دارای اثرات تربیتی دانست. خانواده مفهومی است که در زندگی سینا، به شدت در کارکردش دچار اختلال است و محمل این اتفاقات است. مادر سال هاست از طریق تلفن با خانواده در تماس است. این موضوع، جای خالی مهر مادرانه را برای اثر بخشی نصیحت و خیرخواهی پدرانه،  به نمایش می گذارد. اگر چه ندا با حضور گاه و بیگاه خود، بار مسئولیت و نقش مادرانه و همسری را به دوش می کشد، اما ناسازگاری پریسا با او، ناامیدش می کند. در واقع کمبود هر یک از اعضای خانواده، در مواقع بحرانی بیش از سایر اوقات، رخ می نماید. برادر ناتوان سینا، محل محبت و توجه بی دریغ همه افراد خانواده است، چون او فقط نگاه می کند. پدر در این خانواده بدون در نظر گرفتن علایق سینا، او را مجبور به درس خواندن کرده است و از انتقادات سینا به خاطر تقصیراتش در بحران خانواده بر آشفته می شود. سینا هم حوصله شنیدن نصیحت های مشفقانه پدر را ندارد. پریسا، از آشفتگی خانواده، به بیرون خانه پناه برده است. در واقع در غیاب یک زن که محور خانه و متعادل کننده روابط افراد با هم باشد، خانواده متزلزل و آشفته می شود. ندا اگر چه به خوبی از عهده آشپزی کردن و محبت به اعضای خانواده بر می آید، اما سایه زنی که این زندگی را ترک کرده، همواره بر آن باقی مانده و کام افراد را تلخ می کند. از این رو، می توان ریشه مشکلات را در نبودن مادر، بر اثر جدایی دانست؛ دلیلی دیگر برای قرار دادن این اثر، در زمره آثار تربیتی و آموزنده. توجه به طلاق، به عنوان عامل ریشه ای بروز چنین مشکلاتی، اگر چه در فیلم مستقیما مطرح نمی شود، قابل دریافت است. این نکته، از نقاط قوت فیلمنامه به شمار می رود: بدون اشاره مستقیم به موضوعی، نقش ان در دل داستان مشخص است و اتفاقا آن موضوع و اثرات مترتب آن از معضلات پیش روی جامعه محسوب می شود.

سه| شکل گرفتن طغیان های پسر جوان خانواده حول موضوع موسیقی، یکی از نقاط قوت داستان است. موسیقی رپ، که اوقات مفید بسیاری از افراد را در این سنین به خود اختصاص می دهد، هوشمندانه انتخاب شده است. اگرچه انجام بسیاری از امور غیر اخلاقی و نامشروع در بستر آن به اندازه ساده لوحی جوانی مثل سینا، از نقاط ضعف فیلمنامه محسوب می شود. ام جی، خواننده رپ دزد است، قصد تجاوز به پریسا را دارد، مواد می کشد، به راحتی دروغ می گوید و دیگران را فریب می دهد و خیانت می کند، با چند دختر هم خانه است و … دوستان او نیز همین طورند. و همه این ها در بستر موضوع موسیقی زیرزمینی اتفاق می افتد. آیا این نگاه اغراق آمیز، (که در برخی موارد حقیقت دارد) باعث پس زدن مخاطب، مخصوصا مخاطبان جوان و نوجوانی که مستقیما با چنین گروه هایی در تماس هستند، نمی شود؟ از سویی، اگر چه سینا به عنوان جوانی امروزی، بزرگ شده در خانواده ای مرفه و از طبقات بالای جامعه، بیش از حد ساده لوح و زودباور و بی دست و پاست. این اندازه حماقت و سادگی، در چنین نوجوانی، با چنین مختصاتی، همخوان نیست. او در خانواده ای از طبقه مرفه بزرگ شده، او جسارت کشیدن سیگار، رانندگی بی اجازه با ماشین پدر، دوستی با دختران، نرفتن به کلاس های کنکور و بسیاری دیگر از کارهای این چنینی را دارد، اما به راحتی حرف کسی را که نمی شناسد، باور می کند. آیا ممکن است او با وجود تجاربی که برای داشتن طغیان های مذکور آماده اش کرده است، به راحتی به کسی اعتماد کند و جسارت نه گفتن به دیگران را نداشته باشد؟

از طرفی طرح بی پرده و مستقیم برخی مسائل همچون رفت و آمد راحت دختران نوجوان به خانه کسی که نمی شناسند، هم خانه بودن چند دختر و پسر جوان، سیگار کشیدن پسری در سن و سال سینا و دوستی دختر و پسر، می تواند به جای طرح مسئله، ایجاد مسئله کند. این سوال همیشه بی پاسخی که در سینمای مطرح است، در این جا نیز محل اشکال به این اثر است: آیا برای نمایش راهکارها، بحران، ریشه ها و زمینه های بروز یک معضل اجتماعی و فرهنگی، باید تمامی آنها را با جذابیت های ظاهری، حتی بیش از آنچه که واقعا در حقیقت هست، نمایش داد؟

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه