«هفت ترانه» در شبکه «شما»

قدرت نمایی ترانه های محلی در مقابل پاپ

نویسنده:

زمان انتشار: ۱۱:۳۵ ۱۳۹۱/۱۲/۲۹

ترانه ها شاخص فرهنگ ها هستند. ترانه های محلی در متن زندگی مردم عادی قرار دارند. برعکس ترانه های پاپ و حتی سنتی که اغلب در حاشیه و پیوستی به زندگی مدرن و شهری مردم شهری هستند و از طرف دیگر، تمام زندگی عده ای را به صورت تخصصی در بر می گیرد، یعنی موسیقی و شعر در شهر و مرکز، تخصصی شده است و از متن زندگی خارج شده است برای همین بی شور،بی روح و بی یا کم خاصیت شده است.

برای اولین بار چند روزیست مشتری یکی از برنامه های شبکه شما شدم! شبکه شما اولین شبکه از نسل جدید شبکه های صدا و سیما است. این شبکه از ابتدا قرار بوده منتخب برنامه های شبکه های استانی باشد، البته چندان جا نیافتاده و نتوانست مخاطب جذب کند؛ به چرایش در اینجا نمی پردازم. در گشت زدن میان کانالها به صورت اتفاقی به برنامه جدیدی در این شبکه برخوردم که نه تنها خودم بلکه کل خانواده جذب آن و مشتری پروپاقرصش شدیم. اسم این برنامه «هفت ترانه» است.

واقعا برنامه نمونه ای است، نکات زیادی برای گفتن دارد، نتوانستم از نوشتن درباره آن بگذرم، با اینحال که چند سالیست درباره برنامه های صدا سیما چیزی ننوشته بودم، این برنامه مرا به ذوق آورد.

ساعت هشت به وقت امام هشتم(ع)! نقطه اوج و خاص این برنامه است، خواندن زیارت، گفتگویی با امام هشتم در قالب موسیقی و آوازی زیبا و دلنشین. این بخش برنامه دست بر روی هویت و عشق و ایمان ما گذاشته است و جایگاه امام هشتم(ع) در عشق و ایمان و مذهب ما را به خوبی شناخته و به درستی در برنامه خود گنجانده که نه تنها پیامی معنوی و دینی در برنامه خود جای داده، در کنار آن مخاطب را جذب می کند و از آن لذت می برد و در عین حال آنرا تکه ای وصله شدن به برنامه و یا شعاری احساس نمی کند بلکه آنرا در همان قالب برنامه که موسیقی و تصویر و فرهنگ ایرانی است می بیند و متصل به بخشهای دیگر برنامه و حتی اوج آن، همانطور که تهیه کنندگان برنامه همین هدف را داشته اند.

 اصل این برنامه شامل پخش هفت ترانه مختلف است بعلاوه سیستمی برای رای گیری از مخاطبان برای انتخاب بهترین ترانه. اصل این ایده بسیار هوشمندانه انتخاب شده زیرا که مدتهاست صدا سیمای ما دچار کمبود سرود و ترانه شده است! سرود یکی از مهمترین اجزاء هر رسانه صوتی و تصویری می باشد. بحث حرام و حلال موسیقی بر سر جایش، حتی رادیو قرآن و معارف هم که هیچگونه موسیقی ای پخش نمی کنند، سرودهایی بدون آهنگ پخش می کنند. سرود یا تصنیف یا به قول امروزی ترانه -ترانه قبلا واژه ممنوعه ای بود و فقط اختصاص به نوع غیرمجاز و حرام سرود و شعر داشت ولی کم کم تغییر یافت و واژه ای متداول در صدا و سیما شد- یکی از مهمترین عناصر هر فرهنگی می باشد، چه فرهنگ غربی، چه فرهنگ ایرانی، چه فرهنگ دفاع مقدس یا انقلاب. می توان سرود را چکیده و عصاره هر فرهنگی دانست، محصولی که می تواند شاخص و معیاری برای شناخت و معرفی هر فرهنگی باشد. متاسفانه در سالهای اخیر، این عرصه مورد غفلت صدا و سیما قرار گرفته است و فقط در تیتراژ سریالهای آبکی آن خلاصه شده است. البته پخش سرودهای انقلابی در ایام دهه فجر هم به آن اضافه کنید که البته احتمالا به علت نداشتن برنامه دیگر برای این ایام است. جالبست که برنامه «هفت ترانه» هم به مناسبت هفته دفاع مقدس و پخش سرودهای دفاع مقدس آغاز به کار کرده است.

شاخصه  دیگر و مهم این برنامه، اختصاص بخش مهمی از این ترانه ها به ترانه های محلی ایرانی است. معمولا چهار ترانه محلی، یک ترانه سنتی و دو ترانه پاپ پخش می شود. شما حدس می زنید کدام ترانه ها بیشترین رای را می آورد؟ جواب شما احتمال زیاد غلط است! برخلاف تصور، رقابت اصلی میان ترانه های محلی ترکی، لری، کردی و مازندرانی است و ترانه های پاپ اغلب کمتر از یک دهم ترانه های محلی رای می آورند!

این رای دهی دلایل مختلفی دارد ولی انصافا اگر بدون هیچ گونه تعصب قومی هم بخواهی انتخاب کنی، ترانه های محلی یک سر و گردن بالاتر از ترانه های پاپ و حتی سنتی هستند. اولا ترانه های محلی، سرشار از شور و انرژی هستند، چیزی که اغلب ترانه های پاپ و سنتی شدیدا از نبود آن رنج می برند. این شور و انرژی ناشی از طبیعت زندگی در غیر مرکز است، زندگی در طبیعت و با طبیعت، زندگی با احساس و انرژی به جای زندگی سرد و بی روح و محاسبه گرانه در پایتخت و مراکز. کلیت این موضوع را ابن خلدون به خوبی در نظریه عصبیت خود بیان کرده که بر اساس آن همیشه انرژی و حرکت و شورش از حاشیه شروع می شود و به مرکز می رسد و وقتی به ثبات و حکومت می رسد از انرژی و حرکت آن کاسته می شود و دچار سستی و تنبلی می شود و از تولید و قدرتش کاسته می شود و دوباره حاشیه ای دیگر می آید و جایش را می گیرد.

یکی از مشکلات جامعه و دولت های ما همین به حاشیه رفتن حاشیه ها و انحصار در مرکز یا مراکز است. مثلا در همین صدا سیما، کل شبکه های تلویزیونی در دست تهرانی هاست و فقط یک شبکه شما در این میان وجود دارد، البته شبکه های استانی نیز هستند که برای آن استان پخش می شود.

مزیت دیگر ترانه های محلی بر سایر انواع آن، شادی و نشاط آنهاست، اغلب ترانه های پاپ و حتی سنتی مضامین و حتی آهنگهایی اندوهگین و پر از درد و رنج دارند، حتی ترانه های عاشقانه شان هم گله از خیانت و یا ترک معشوقه است برعکس ترانه های محلی که سرشار از نشاط زندگی هستند، نیمی درباره عشق، آنهم از نوع طبیعی و مشروع آن و نیم دیگر درباره کار و زندگی.

ترانه های محلی، ریشه در فرهنگ و دانش و هنر غنی و کهن ایرانی دارند و نسبت و رابطه مستقیم با زندگی طبیعی و عادی مردم و در متن زندگی آنها قرار دارند. برعکس ترانه های پاپ و سنتی اغلب حاشیه و پیوستی به زندگی مدرن و شهری مردم شهری هستند و از طرف دیگر، تمام زندگی عده ای را به صورت تخصصی در بر می گیرد، یعنی موسیقی و شعر در شهر و مرکز، تخصصی شده است و از متن زندگی خارج شده است.

یکی از نکات برجسته دیگر برنامه «هفت ترانه»، نشان دادن تصاویر متناسب با ترانه هاست که اغلب تصاویری از کار و تلاش روستاییان و صنایع سنتی و محلی ایرانی است. این تصاویر، فیلم های مستندی از زندگی مردمان ایرانی، فرهنگ های بومی و سنتی و محلی هستند. این برنامه به این نحو به معرفی این فرهنگ ها و حفظ و گسترش آنها می پردازد، آنهم به روشی کاملا جذاب نه در قالب های کسل کننده.

از مزایای دیگر این برنامه، استفاده از روشهایی برای برقراری ارتباط دوطرفه با مخاطب است. این روشها شامل، رای گیری برای انتخاب بهترین ترانه در هر روز و تکرار پخش ترانه برگزیده در روز بعد و بعلاوه پخش بیشتری از ترانه هایی در همان سبک و محل در برنامه های بعدی می باشد. مصاحبه با مردم و نمایش پیامک های ارسالی مخاطبان به صورت زیرنویس نیز از دیگر روشهای این برنامه است. شعار برنامه که به کرات توسط  مجری برنامه تکرار شده، این است که این برنامه سعی در پخش ترانه ها بر اساس سلیقه مخاطبان دارد.

نقش مجری ای با نشاط و پرانرژی در جذابیت این برنامه نباید از قلم بیفتد، به نظر من، او از استعدادهای نسل جدید مجری گری می باشد.

پخش ترانه های درخواستی اغلب از پرمخاطب ترین برنامه های رادیویی بوده است ولی اضافه کردن رای دهی به ترانه ها و پخش ترانه های محلی و تصاویری متناسب با آنها از فرهنگ و سنت های محلی ایرانی از ابتکارات و مزایای ویژه برنامه زیبای «هفت ترانه» در شبکه «شما» می باشد.

امروز به مناسبت چهارشنبه سوری(یا به قولی سوزی) این برنامه با اجرای زنده ترانه های محلی در شهرهای مختلف ایران در بیش از پنج ساعت از شبکه شما پخش خواهد شد، دیدنش خالی از لطف نیست!

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه