به مناسبت 24 فروردین سالروز بزرگداشت مقام مادران و همسران شهدا

جامعه‌شناسیِ «خانواده‌ی در جنگ»:تأملی در «مادر رزمنده» و «رزمنده مادر»

نویسنده:

علوم اجتماعی اسلامی ایرانی

زمان انتشار: ۰۷:۵۹ ۱۳۹۳/۰۱/۲۵

گزارش‌های ساده، مختصر و عاری از پیرایه‌ای که این کتاب مهجور دفاع مقدس از پیوندهای گسترده شبه‌خویشاوندی در محله و سراسر شهر ارائه می‌دهد، هم نشان‌دهنده نقطه مغفول و پراهمیتی در تحلیل‌های فرهنگی و اجتماعی دفاع مقدس است و هم با خاصیت الگوبخشی نهفته در خود ره‌آموز و الهام بخش خانواد امروز بسیجی است.

خوانشی از کتاب «در کنار رود خیّن»؛ یادداشت‌های روزانه یک مادر

«کنار رود خیّن»، یادداشت‌های روزانه یک مادر شهید است از زمان اعزام فرزند رزمنده‌اش به جبهه تا دریافت خبر شهادت وی و تا جست‌وجوی شبانه‌روزی جنازه مفقودالأثرش در طول سال‌های جنگ. به همین جهت می‌توان گفت ارزش اسنادی کتاب در میان کل آثار منتشر شده دفاع مقدس منحصر به فرد است؛ زیرا تنها سند روزنوشت توصیفی از آن بار گرانی است که بر پشت مادران این ملت نشست اما هرگز نتوانست آن را خم کند. در واقع این گزارش مستند روزنگارانه به خوبی توانسته است نقش مادر شهید و به طور کلی جایگاه نهادی خانواده را در تأثیرگذاری و تعیین‌کنندگی مقدرات دفاعِ ما نشان دهد؛ چنانکه پس از مطالعه این کتاب همه بدانیم بدون برخورداری از چنین موقعیت اجتماعی و آمادگی نهاد تاثیرگذاری همچون خانواده تصور پیروزی برای یک ملت هرقدر هم مسلح به سلاح‌های نظامی، در واقع محال بوده است.

در اینجا «مادر رزمنده» از زمانی پیش از اعزام فرزندش به منطقه در جریان رضایت دادن به رفتن او در واقع خود را برای نقش‌آفرینی در قامت یک «رزمنده‌ی مادر» آماده می‌سازد و کتاب، گزارشی است درخشان از این نقش‌آفرینی در تمام طول دوره جنگ. آن چنانکه گویی رزمنده مادر، همپای رزمنده پسر که در خطوط اول می‌جنگیده است، تمام محیط خانواده و محله و شهر را صحنه رزم خود می‌دیده و با همه وجود می‌کوشیده است چراغ مبارزه را در خانه و کوچه کوچه‌ی شهر روشن و گرم نگه دارد.

به این ترتیب در خلال مطالعه زندگی روزمرّه‌ی مادری که داغ 8 شهید را به خود دیده است، پیوند «مبارزه و خویشاوندی» و سازمان اجتماعی ویژه‌ای با عنوان «مبارزه خانوادگی» را چنان گسترده می‌بینیم که از محدوده دو فرزند و داماد خانواده فراتر می‌رود و شامل دوست فرزند او و حتی خواستگار دختر او هم می شود. می‌بینیم که پیوندهای اعتقادی مبارزه و آرمان‌خواهی چگونه چنین صمیمت و قرابتی یافته‌اند که باعث توسعه‌ی مناسبات خویشاوندی و همسایگی شده‌اند.

گزارش‌های ساده، مختصر و عاری از پیرایه‌ای که این کتاب مهجور دفاع مقدس از پیوندهای گسترده شبه‌خویشاوندی در محله و سراسر شهر ارائه می‌دهد، هم نشان‌دهنده نقطه مغفول و پراهمیتی در تحلیل‌های فرهنگی و اجتماعی دفاع مقدس است و هم با خاصیت الگوبخشی نهفته در خود ره‌آموز و الهام بخش خانواد امروز بسیجی است.

به نظر می‌رسد این خاصیت سیره‌ساز کتاب‌ها و خاطرات دوران دفاع مقدس در کتاب اثرگذار «کنار رود خیّن» می‌تواند برای مادر بسیجی امروز به خصوص در جبهه‌های فرهنگی و علمی و هنری نیز بسیار آموزنده و ثمربخش باشد. حسی که نگارنده از خواندن این کتاب داشته است شاید تنها  با اهدای صمیمانه آن به تمام مادران و همسران جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی قابل انتقال باشد؛ جبهه‌ای که از امتداد جنگی که بود تا جغرافیای جنگی که هست، دیده می‌شود. از این منظر شاید بتوان کتاب «من مادر مصطفی» را که به زندگی شهید مصطفی احمدی روشن به روایت مادر می‌پردازد، جلد دوم از مجموعه بزرگی تلقی نمود که باید تحت عنوان «جامعه شناسی خانواده در جنگ» در دستور مطالعه و بررسی و ارزیابی دانشجویان علوم اجتماعی قرار گیرد.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه