جامعه شناسی اسلامی در ویکی پدیا

منبع: ویکی پدیا

زمان انتشار: ۱۹:۵۷ ۱۳۹۱/۰۲/۱۰

جامعه‌شناسی اسلامی یکی از پارادایم‌های موجود در جامعه شناسی است که با رویکرد اسلامی به بررسی جامعه و مسائل مربوط به آن می پردازد.

جامعه‌شناسی اسلامی یکی از پارادایم‌های موجود در جامعه شناسی است که با رویکرد اسلامی به بررسی جامعه و مسائل مربوط به آن می پردازد.

به طور کلی انواع تلقی از جامعه‌شناسی اسلامی را در چند دسته می توان تقسیم بندی کرد:

۱- این رویکرد همان جامعه شناسی متداول است با این تفاوت که به «موضوعات اسلامی» می پردازد. مانند مقاله علیرضا شجاعی‌زند به نام «مدلی برای سنجش دینداری در ایران» [۱] و نیز کار دکتر فرامرز رفیع پور در «جامعه‌شناسی هیئت در محله‌ها در نظام سنتی ما».[۲]

۲- نوعی جامعه‌شناسی که برای «تأیید» نظریه‌های جامعه شناسی از آیات قرآن و احادیث استفاده می‌شود مانند کار فرامرز رفیع‌پور در کتاب «آناتومی جامعه» که در آن برای جامعه‌شناسی از تعبیر «سنه الله» استفاده شده است. [۳]

۳- جامعه شناسی نه علم، بلکه نوعی گفتمان است؛ یعنی طریق خاصی از گفت‌وگو در جهان اجتماعی که قواعد خاصی نیز برای تولید کلام در مورد جهان، اجتماع، سیاست، زن و مرد و… دارد. بر این اساس در جامعه‌شناسی اسلامی قواعد تولید کلام و بیان طوری عوض می‌شود که ملاحظات دین اسلام را داشته باشد. دکتر حسین کچویان از این رویکرد جانبداری می کند.[۴]

۴- از آنجا که برای تحقق یک نظریه در فرهنگ، تاریخ و محیط اجتماعی باید مبانی معرفتی آن در میان فرهنگ و جامعه علمی، آمده باشد، با تدوین فلسفه علوم اجتماعی برخاسته از سنت فلسفه اسلامی، جامعه‌شناسی اسلامی ممکن می شود. حمید پارسانیا معتقد به چنین تعریفی است. [۵]

5- حجه الاسلام دکتر حسین بستان نجفی تنها فردی است که به صراحت از لفظ پارادایم برای جامعه شناسی اسلامی استفاده می کند. [۶] از نظر ایشان این پارادایم از نظر انسان‌شناسی، بر اصل فطرت استوار است و با رد جبر اجتماعی، تلفیقی را بین فردگرایی و کل‌گرایی‌ روش‌شناختی می‌پذیرد و درباره چیستی جامعه تصویری ارائه می‌کند که در آن،رابطه انسان با خداوند مدنظر قرار می‌گیرد. جامعه‌شناسی اسلامی دو سطح متمایز تجربی و فراتجربی دارد. در سطح نخست، در مقام گردآوری به طور عمده،از روش استنباط فقهی-تفسیری و در مقام داوری،از روش تجربی و در سطح دوم، به فراخور مورد از هر یک از روش‌های معتبر، اعم از وحیانی، عقلی و تجربی بهره می‌گیرد. همچنان‌ که در سطح نخست می‌کوشد از دخالت‌ ارزش‌ها در توصیف و تبیین واقعیات تا حد امکان بکاهد؛اما در سطح دوم، توسل به‌ ارزش‌های دینی برای نقد اوضاع اجتماعی و ارائه راهکار برای تحقق وضعیت مطلوب را رد نمی‌کند. [۷]

پانویس

  1. «مدلی برای سنجش دینداری در ایران» ‎(فارسی)‎. فصلنامه جامعه شناسی ایران (شماره ۹)، بهار ۱۳۸۴. بازبینی‌شده در ۲۹ فروردین ۱۳۸۹.
  2. «جامعه‌شناسی هیئت در محله‌ها در نظام سنتی ما» ‎(فارسی)‎. خبر آنلاین، ۳ دی ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۹ فروردین ۱۳۸۹.
  3. «معرفی کتاب آناتومی جامعه» ‎(فارسی)‎. پاتوق کتاب، ۵ بهمن ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۲۹ فروردین ۱۳۸۹.
  4. «جامعه شناسی الهیات سکولار است» ‎(فارسی)‎. روزنامه ایران (شماره ۴۳۵۱)، ۱۰ آبان ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۹ فروردین ۱۳۸۹.
  5. «معرفی حجه الاسلام حمید پارسانیا» ‎(فارسی)‎. سایت غیررسمی حجه الاسلام پارسانیا، ۱۰ آبان ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۹ فروردین ۱۳۸۹.
  6. «پارادایم جامعه‌شناسی اسلامی، چیستی و روش‌شناسی» ‎(فارسی)‎. سایت علوم اجتماعی اسلامی ایرانی، 1 تیر 1392. بازبینی‌شده در 17 تیر 1392.
  7. «جامعه شناسی اسلامی؛ به سوی یک پارادایم» ‎(فارسی)‎. سایت نورمگز، 1388. بازبینی‌شده در 17 تیر 1392.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه