درباره نگاه خاص سیدجواد طباطبایی به روشنفکران ایرانی

زمان انتشار: ۱۶:۱۰ ۱۳۹۰/۰۷/۱۵

آنهایی که با نوشته ها و روحیات شخصی طباطبایی آشنایند بهتر می دانند که وی نگاه خاصی به دیگر روشنفکران و اندیشمندان ایرانی دارد و به قول معروف  اصلا آنها را آدم حساب نمی کند! و در جای جای تالیفات و سخنرانی هایش با ادبیات ستیزه جویانه و توهین آمیزی از آنها یاد می کند و همین […]

آنهایی که با نوشته ها و روحیات شخصی طباطبایی آشنایند بهتر می دانند که وی نگاه خاصی به دیگر روشنفکران و اندیشمندان ایرانی دارد و به قول معروف  اصلا آنها را آدم حساب نمی کند! و در جای جای تالیفات و سخنرانی هایش با ادبیات ستیزه جویانه و توهین آمیزی از آنها یاد می کند و همین باعث درگرفتن مجادلاتی لفظی بین او و ملکیان و سروش و زیباکلام و آجودانی و… شده است.

طباطبایی معتقد است:” در تمدن اسلامی، در سده های متاخر، سنت چنان تصلبی پیدا کرده است که تذکر سنت با تکیه بر امکانات نظری خود سنت امکان پذیر نیست و چنان که نتوان با منطق نقادی از سنت، به عنوان آغاز اندیشیدن نوآیین و امکان طرح پرسش دوران جدید، رخنه ای در سد سکندر تصلب سنت ایجاد کرد، بیرون آمدن از چنبر سنت که دیری است تا عمل و نظر ایرانیان را غیرممکن کرده است، امکان پذیر نخواهد بود… به دنبال بیش از چهار سده تعطیل اندیشیدن، در ایران، زمان نقادی از سنت از درون برای همیشه سپری شده است و در شرایط کنونی وضع اندیشیدن، ابزارهای مفهومی این نقادی را، ناچار، باید از دستگاه مفاهیم اروپایی وام گرفت”

1.اما وی پاسخ نمی دهد که از کجا مطمئن شده است که: جدا شدن از سنت تنها یک امکان بیشتر ندارد و آن هم تجدد غربی است ولاغیر!. آیا سنتی که ما در آن حضور داریم دقیقا همان سنت قرون وسطایی اروپایی است؟ آیا شیعه گری امروز ما همان کاتولیک گرایی قرون وسطایی است؟ آیا شهر نشینی ، نژاد، جغرافیا، تاریخ، دین و… که از منابع تاثیر گذار بر معرفت بشری اند با همتایان قرون وسطایشان یکسانند؟  آیا خروج از سنت ما یک راه بیشتر ندارد؟

2. آیا عقل و فلسفه  قرن پانزدهمی یا هجدهمی که طباطبایی گمشده خود را در آن می یابد و به شدت دلبسته آن است( برای ملاحظه بیشتر به درسگفتارهای طباطبایی راجع به ماکیاولی و هگل و… در موسسه پرسش مراجعه کنید)خود اکنون دچار چالشهای جدی پست مدرنیستی نشده است؟ آیا فلسفه های سیاسی مدرن که به حماقت فیلسوفانه ” اولویت دموکراسی بر فلسفه”  مبتلا گشته  تکیه گاه مناسبی برای گذر از سنت ماست؟  آیا حال که نتایج مبارک عقل متجدد در سرگردانی و اضطراب ابنا بشر هویدا شده و دهها تن از اندیشمندان از بحران فلسفی و عقلی غرب مدرن  سخن گفته اند ،عقل سلیم حکم میکند که ما هم دقیقا همان مسیر را بپیماییم؟

3. به راستی چرا طباطبایی از انتشار اندیشه های پست مدرن در ایران ناخرسند است؟ مگر نه اینکه اندیشه  پست مدرن فرزند خلف همان عقل مدرنی است که طباطبایی دلبسته آن است؟ و مگر نه اینکه متفکران پست مدرن  بارها و بارها ما را از از افتادم در دام عقل مدرن انذار داده اند؟

4. آیا مسلمانان سده های میانی یا به قول  ریچارد فرای( عصر زرین فرهنگ ایران) فلسفه را تنها روش تفکر می دانسته اند؟ آیا تفکر فلسفی ، جریان اصلی تفکر اسلامی در سده های میانه بوده است یا مسلمانان به فلسفه تنها به عنوان ابزار محاجه با دهریون  و سوفیستها  در کنار روش عقلی دینی خود نظر داشتند؟ اگر  فلسفه جریان اصلی تفکر بوده چرا فارابی نماز ظهرش را 4 رکعت میخوانده! و این را در کدام مبحث فلسفی و عقلی اش اثبات کرده! اصولا فارابی و امثالهم  احکام فقهی شان را از کجا می آوردند؟

5. مگر تمدن مسلمانان در سده های میانه زاده تفکر فلسفی شان بوده که با تطور صدرایی فلسفه دچار افول شده باشد؟

6. چرا طباطبایی اصرار دارد که فقه را در مقابل عقل قرار دهد و فقه را ضد عقل بنمایاند؟ مگر نه اینکه در میان مسلمانان  منبع صدور احکام فقهی و لزوم تبعیت بی چون و چرا از آن  قبلا در استدلالات و براهین عقلی و فلسفی وجودی وحکمی خداوند اثبات شده اند!

۶.  آیا جناب طباطبایی  که از امتناع اندیشه سیاسی در تفکر دینی  سخن می گویند عامدانه صدها شورش و قیام عدالت خواهانه ( ازجمله نهضت عدالتخانه پیش از مشروطیت و انقلاب اسلامی) علیه حکام جور در طول تاریخ شیعه  که اکثرا توسط علما و فقها یا رهبری شدند و یا حمایت شدند را در نظر نمی گیرد؟ آیا معیار تفکر سیاسی طباطبایی فقط نوع ماکیاولیستی آن است؟

٧. البته از طباطبایی که تعریفش از عقل را از هگل و تعریفش از شیعه و اسلام را از  هانری کربن به عاریت گرفته نمی توان بیش از تصوری” صوفیانه ،عرفانی و ضد عقلگرای” از شیعه و نیز” امتناع تفکر در سنت دینی”انتظار داشت و حداقل انتظار می رود که به جای تعاریف تک بعدی و ناقص مستشرقان و فیلسوفان و عارفان  از شیعه نیم نگاهی به سیره سیاسی ائمه شیعه (علیهم السلام) و یا به نمونه قابل دسترس ترش چون امام خمینی بیاندازد که جامع فقه و عرفان و فلسفه بود.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه