مرتضی فرهادی

زمان انتشار: ۱۳:۰۹ ۱۳۹۱/۱۲/۱۵

دکتر مرتضی فرهادی در سال 1323 در ملایر دیده به جهان گشود. ایشان دارای دکتری رشتۀ جامعه شناسی می باشد. فرهادی عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبئی می باشد. فرهادی از آن دست استادانی است که دغدغه تولید علم بومی را دارد. او ارزشِ کار تولیدی را هنگامی درخور توجه می داند که اکثریت روشنفکران ما به جای «مصرف کننده صرفِ تولیدات فرهنگیِ غربی» خودشان نیز کم و بیش تولیدکننده، منتقد و صاحب نظر باشند. کتابهای “فرهنگ یاریگری در ایران” و “واره: نوعی تعاونی سنتی کهن و زنانه در ایران” تالیف وی، به ترتیب در دوره های سیزدهم و بیستم انتخاب کتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان کتاب سال برگزیده شدند.

دکتر فرهادی از آن دست استادانی است که دغدغه تولید علم بومی را دارد. او ارزشِ کار تولیدی را هنگامی درخور توجه می داند که اکثریت روشنفکران ما به جای «مصرف کننده صرفِ تولیدات فرهنگیِ غربی» خودشان نیز کم و بیش تولیدکننده، منتقد و صاحب نظر باشند. از نظر وی کار اصیل و بدیع در حوزه علوم اجتماعی هرچند در تقابل با نظریه ها و منافع کشورهای سلطه گر باشد، می تواند با به چالش کشیدن این اقتدار و استیلای فرهنگی، به سرعت مورد استقبال قرار گیرد. دکتر فرهادی به عنوان یک مردم شناس، نقش این رشته را به خوبی یادآور شده است؛ یعنی تکیه بر سنت و تلاش برای بومی سازی این علم و سعی دارد سهم خودش را از این کار ادا کند.

از نظر فرهادی تلاش برای شناخت سنت هایی همچون واره، قدمی در جهت درک و شناخت جامعه و فرهنگ بومی، آن هم از نوع بی واسطه و واقعی آن است. در واقع چنین پژوهش های مردم شناختی، راهی برای بومی سازی علوم اجتماعی در ایران است. از آنجایی که جامعه شناسان بومی گرا معتقدند که کاربرد روش شناسی و تئوری های غربی در مورد مسائل کشورهای جهان سوم باعث بروز نظریه های انحرافی و نامتناسب با واقعیت های موجود در آن جوامع می شود، حرکت در چنین مسیری نیازمند تلاش بسیاری است. به دلیل عدم توجه به این موضوع است که می بینیم قدرت پیش بینی که قاعدتاً نشانه بلوغ علمی است، در علوم اجتماعی ایران به چشم نمی خورد. بنابراین برای بومی سازی علوم اجتماعی، ما به مفروضاتی جز مفروضات فعلی نیازمندیم.

تحصیلات رسمی و حرفه ای: مرتضی فرهادی پس از طی تحصیلات ابتدایی و متوسطه، تحصیلات دانشگاهی را در مقطع لیسانس در رشتۀ روان شناسی، فوق لیسانس در رشتۀ ارتباطات اجتماعی و دکترا در رشتۀ جامعه شناسی را به پایان رساند.

مشاغل و سمت های مورد تصدی : مرتضی فرهادی از سال 1346 همکاری با مطبوعات را شروع کرده و تا کنون به شکل های گوناگون آن را ادامه داده است و در حال حاضر، سردبیری فصلنامة «علوم اجتماعی» دانشکدۀ علوم اجتماعی می باشد.

فعالیتهای آموزشی : مرتضی فرهادی از کمی قبل از انقلاب اسلامی تا کنون، در دانشکده های مختلف به تدریس دروسی نظیر مبانی مردم شناسی، مردم شناسی روستایی، مردم شناسی ایران، مردم شناسی هنر، مردم شناسی فرهنگی، جامعه شناسی ایلات و عشایر، جامعه شناسی روستایی، تعاونی های سنتی، نظریه ها و سازمان های مشارکتی، روان شناسی اجتماعی و … پرداخته است. نخستین پژوهش میدانی و مردم شناسی وی در سال 1347 انجام و در سال 1348، در نخستین ویژه نامة روستایی ایران به نام کتاب روستا به چاپ رسیده است.

جوائز و نشانها : کتاب «موزه های در باد» ایشان کتاب برجستة هشتمین دورة معرفی کتاب های برگزیدة دانشگاه تهران و پژوهش برگزیدۀ فرهنگی سال 1375 در زمینة مردم شناسی و تاریخ هنر بوده است. کتاب “فرهنگ یاریگری در ایران” وی نیز برندة جایزة نخست نهمین جشنوارة روستایی وزارت جهاد سازندگی، کتاب برجستۀ هفتمین دورة معرفی کتاب های دانشگاهی دانشگاه تهران و کتاب برگزیدة سیزدهیمن دورة کتاب سال جمهوری اسلامی در زمینة علوم اجتماعی شده است. همچنین کتاب “واره: نوعی تعاونی سنتی کهن و زنانه در ایران” تالیف وی ، در دوره بیستم انتخاب کتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به عنوان کتاب سال برگزیده شد.

چگونگی عرضه آثار: مرتضی فرهادی در حوزة مردم شناسی و توابع آن، رکور د دار چاپ مقاله در مجلات علمی ـ پژوهشی و علمی ـ ترویجی بوده و تا کنون بیش از 119 مقالة چاپ اول در سالنامه ها، فصلنامه ها، گاهنامه ها و ماهنامه های علمی ـ تخصصی به چاپ رسانده است. از سال 1357 تا کنون از ایشان 10 جلد کتاب و پژوهشنامه و یک جلد کتاب شعر به چاپ رسیده است. همچنین افزون بر چهل مقاله در موضوعات مختلف جامعه شناسی و مردم شناسی در مجلات و نشریات گوناگون از ایشان به چاپ رسیده است.

آشنایی با کتاب واره به عنوان اثری در راستای تولید علم بومی: «واره» نوعی سازمان غیر رسمی تعاونی سنتی غالباً زنانه و بسیار کهن، با محور اصلی هم یاری از نوع تجمیعی(همگرا) است. در «واره» اعضا بیشتر به یک کاسه کردن تولیدات شیری خود توجه دارند؛ اما در کنار آن، هم به انواع دیگر یاریگری و هم به انواع دیگر مبادله، روی می آورند. سازمان واره دارای کارکردهای مختلف اقتصادی، اجتماعی، روانی، آموزشی و تفریحی است و به جهت کارکردهای مهم آن، هزاران سال است که در جامعة سنتی ما و برخی کشورهای همسایه وجود دارد. اثر پژوهشی حاضر که به همت و پشتوانة سه دهه تلاش دکتر فرهادی به ثمر رسیده است، یکی از بهترین نمونه های پژوهش در زمینة دانش بومی در ایران می باشد. نویسنده با به تصویر کشیدن کلیة خطوط و زوایای پنهان یک سازمان اجتماعی پیچیده در بین زنان روستایی ایران، به خوبی نشان داده است که دانش بومی ما، در عین پیچیدگی، خود، یک ثروت عظیم فرهنگی و اجتماعی است. این کتاب، حاصل کندوکاوی عمیق برای شناساندن ابعاد نا شناخته و ارزشمند دانش بومی و برخی شیوه های مشارکتی زنان روستایی این مرز و بوم است. کتاب از آن روی که مبتنی بر یک سلسله تحقیقات روشمند و مستند و دقیق و بدیع است، یکی از آثار ارزشمند در حوزه های پژوهش های مردم شناسی و جامعه شناسی روستایی به شمار می رود.

فهرست تفصیلی آثار:

کتاب ها:

 الف ـ کتاب های چاپ شده

*ـ در فصل های خنده دشوار (مجموعة شعر)، تهران ، 1357، انتشارات شب شکن .

*ـ نامه کمره (دو جلد)، جلد اول (جغرافیا و جغرافیای تاریخی و معناشناسی نام برخی جای ها، جلد دوم (چند برش در فرهنگ کشاورزی و دامداری شهرستان کمره ) تهران 1369، امیرکبیر.

*ـ نگاهی به اهمیت و پیشینة کبوترخانه های ایران ، تهران ، 1372، جشنوارة هنری ادبی روستا.

*ـ فرهنگ یاریگری در ایران (درآمدی بر مردم شناسی و جامعه شناسی تعاون در ایران )، جلد اول (یاریگری در کشت کاری و آبیاری ). تهران ، 1373، مرکز نشر دانشگاهی . برنده جایزه نخست نهمین جشنواره روستا (وزارت جهاد سازندگی ) و کتاب برگزیده سیزدهمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی در زمینه علوم اجتماعی و کتاب برجسته هفتمین دوره کتاب های برگزیده دانشگاه های کشور، از سوی دانشگاه تهران .

*ـ موزه هایی در باد (رساله ای در باب مردم شناسی هنر)، تهران ، 1377. دانشگاه علامة طباطبایی . پژوهش برگزیده فرهنگی سال در زمینة مردم شناسی و تاریخ هنر. کتاب برجسته هشتمین دورة معرفی کتابهای برگزیدة دانشگاه تهران .

*ـ موزه های بازیافته (گمانه زنی هایی در فرهنگ عشایر و روستائیان سیرجان ، بافت ، بردسیر و شهر بابک استان کرمان ). تهران ، 1378، انتشارات کرمان شناسی .

*ـ واره نوعی تعاونی سنتی کهن و زنانه در ایران ، درآمدی به مردم شناسی و جامعه شناسی تعاون و مشارکت مردمی ،تهران ، 1380. معاونت ترویج و مشارکت مردمی وزارت جهاد کشاورزی . کتاب برگزیده بیستمین دورة کتاب سال جمهوری اسلامی در زمینة علوم اجتماعی .برنده جایزه و دیپلم افتخار سومین جشنواره ملی زن و روستا (عذرا).

*ـ کشتکاری و فرهنگ ،چون و چراهایی بر کشاورزی صنعتی و شیوه های سنتی بهورزی و بهداری و توان بخشی زمینی در ایران .تهران ، 1382. موسسه پژوهش های برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی ، وزارت جهاد کشاورزی .

*-انسانشناسی یاری گری، تهران، 1388 ، نشر ثالث.

مقاله های چاپ شده :

 الف ـ فصلنامه ها و سالنامه های تخصصی

 “1. Notes ethnologiques sur Ask. a Larijan sur Amol”. LUQMAN (Annales des presses universitairesd’Iran Revue semestrielle. Douziإme annإe numإro 2. printemps. إtإ 1996.

  “Pigeon towers”. The splendour of Iran. Volum 2 (islamic period). 2001. Booth-Clibborn.com P. 66-73.2
 “Rock engravings during archers era in Krman”cats a soas(circle of an cient Iranian). 2000.University of London.3

 http://www.cais-soas.co.uk/rock-engravings-archer.htm

  “Cultural backrounds in naturai resourees”Jangal va Martaasocial and economic (quarterly). 1994 .4

 http://www.net iran.com/Htdoes/clippings/social/94000so06.html

  “5. Die Taubenh user von Iran”. bersetzung von Ali Mohaghegh.IRANISTIK. Deutschsprachige Zeitschrift for iran 5istische Studien. 2.Janrgang, Heft 1&2/2003-2004.

 6. «گونه شناسی یاوری ها و یاریگری های سنتی در ایران »، نامة علوم اجتماعی ، دوره جدید، ش 1 (پاییز 1367) دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.

7. «آیا کشاورزان ایرانی تکرو هستند؟»، فصلنامه تعاون روستایی و کشاورزی ، ش 3 و 4 (زمستان و بهار 1367). سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران .

8. «بُنه شناسی (پیشینه پژوهش ، نقد آرا در چگونگی پیدایش بنه ). فصلنامه تحقیقات جغرافیایی ، ش 15 (زمستان 1368).معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی .

9. «پُپ گوش (واکسیناسیون پیش از پاستور) در میان عشایر سیرجان و چند شهر پیرامون آن »، فصلنامه عشایری ذخایرانقلاب ، ش 5 (زمستان 1367)، دبیرخانه شورای عالی عشایر ایران .

10. «واره ، گمنام و بی آوازه با صد نام و آوازه (رساله ای در باب تاریخ نوعی تعاونی کهن و زنانه )، نامة علوم اجتماعی ، دوره جدید، جلد دوم شماره 2 (تابستان 1370).

 راه دانش (فصلنامه تحقیقات فرهنگی ـ هنری استان مرکزی )، ش 3 و 4 (پاییز و زمستان 1374). اداره کل فرهنگ و ارشاداسلامی استان مرکزی .

12. «نقش میش در هنرهای کلامی و ادبیات عامیانه عشایر سیرجان و چند شهر پیرامون آن ». فصلنامه هنر، ش 11 (تابستان 1365)، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی .

13. «بیل گردانی (آخرین بازمانده یک ورزش پهلوانی و آیینی در ایران ». فصلنامة ورزش ، ش 7، دفتر تحقیقات و آموزش سازمان تربیت بدنی جمهوری اسلامی ایران .

 14. «واره و دلایل تداوم آن ». فصلنامة علوم اجتماعی ، سال اول ، ش 1 و 2 (پاییز و زمستان 1370).

15. «بُرّ ابُرّی : رقابتی که به یاریگری می انجامد». فصلنامة رشد آموزش علوم اجتماعی ، ش 2 (زمستان 1368)، دفترتحقیقات و برنامه ریزی و تالیف کتب درسی .

16. «نقش مازنجیل : نشانه شناسی و ردیابی فرهنگی نقشی از نقش و نگارهای گلیمینه های طایفة کورکی ». نامه فرهنگ ایران ،دفتر دوم (1365)، بنیاد نیشابور.

17. «کشت آدوری (خاروابسته )». مجموعه مقاله های سمینار جامعه شناسی و توسعه (19ـ21 آذر 1370). تهران ، 1373،سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم اجتماعی دانشگاه ها (سمت ).

18. دگریاری و خودیاری در جشن میان بهار در اسک لاریجان آمل ». فصلنامة رشد علوم اجتماعی ، ش 3 (بهار 1369)، دفترتحقیقات و برنامه ریزی و تالیف کتب درسی .

19. «وره ، نوعی تعاونی سنتی کهن و زنانه در کمره ». نامة فرهنگ ایران ، دفتر سوم (1368)، بنیاد نیشابور.

20. «بُنه شناسی (تعاریف و گونه شناسی )». فصلنامة تحقیقات جغرافیایی ، ش 24 (بهار 1371).

21. «تقویم آب و هوایی در ایلات و عشایر سیرجان ، بافت و میمند شهر بابک ». نشریه دانشکدة ادبیات و علوم انسانی ، دوره اول ش 2 و 3 (زمستان 1369 و بهار 1370)، دانشگاه شهید باهنر کرمان .

22. «نقش و نگارهای گلیمینه های طایفه کورکی از ایل قرایی سیرجان و بردسیر». فصلنامه عشایری ذخایر انقلاب ، ش 12،(پاییز 1369).

23. «خمین و کمره در سفرنامه ها». فصلنامه تحقیقات جغرافیایی ، ش 4، سال پنجم (زمستان 1369)، معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی .

24ـ «انواع خودیاری و گونه آمیزی های آن ». فصلنامه رشد علوم اجتماعی ، ش 5 (پاییز 1369). دفتر تحقیقات و برنامه ریزی وتالیف کتب درسی .

25. «مشکه سازی و مشکه زنی در چهارده روستای کمره »، فرهنگ ایران زمین ، جلد بیست و هشتم ، تهران 1368.

26. زمینه های فرهنگی در منابع طبیعی و لزوم بازنگری به مسائل اجتماعی در منابع طبیعی ، سمپوزیوم مسایل اجتماعی درمنابع طبیعی (اسفند 69). معاونت امور اجتماعی وزارت جهاد سازندگی .

27. «کبوترخانه های ایران ، اعجاز معماری و خلاقیت در کار کشاورزی ». ایران زمین ، سال دوم ، ش 3 و 4 (تابستان 1372).معاونت امور سیاحتی و زیارتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی .

28. «واره ، نوعی تعاونی سنتی و زنانه ». فصلنامه رشد علوم اجتماعی ، ش 6 و 7 (زمستان 1369 و بهار 1370).

29. «معرفی ابزارها در مجموعة سنگ نگاره های صخره ای نو یافته در تیمره ». فصلنامه راه دانش ، ش 5 و 6 (بهار و تابستان 1375). اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مرکزی .

30. «نیمه ور، کهنسال نام آور»، فصلنامه راه دانش . ش 7 و 8 (پاییز و زمستان 1375).

31. «ترانه های کار مشک زنی در روستاهای کمره ». فصلنامه راه دانش ، ش 9 و 10 (بهار و تابستان 1376).

32. «مختصات شیئی مقدس و اصل همربایی قطب های همنام ، مصادیق : شیر، آب ، آتش و سفیدمانی در فرهنگ ایرانی ».نمایة پژوهش ، ش 7 و 8 (پاییز و زمستان 1377).

33. «موزه هایی در باد، معرفی مجموعة عظیم سنگ نگاره های نویافته تیمره ». فصلنامه علوم اجتماعی ش 7 و 8 (پاییز و زمستان 1374). دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی .

34. «لایروبی و جشن پایان لایروبی و حکومت زنان در توجه غاز سامن ملایر». فصلنامه رشد علوم اجتماعی . ش 17 (پاییز1372).

35. «نظریه های همکاری در کار اندیشه ورزان و دانشمندان علوم اجتماعی و دلایل کم توجهی نسبی به آن ». فصلنامه تعاون روستایی و کشاورزی . ش 1. 2 (تابستان و پاییز 1374).

 36. «چوم سوزان ، سازمان سنتی مبارزه با سرماهای نابهنگام در روستاهای الیگودرز، سمیرم ، شهرکرد و نجف آباد». فصلنامه تحقیقات جغرافیایی ، ش 31 (زمستان 1372).

37. «صنعت بر فراز سنت یا در برابر آن ؟». مقالات منتخب فرهنگ و توسعه . ج 2، سمینار فرهنگ و توسعه وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی .

38. «شهرستان محلات ، کانونی تاریخی با جاذبه های بسیار در پیرامون اراک ». فصلنامه راه دانش . ش 1 و 2 (بهار و تابستان 1374).

39. «مشارکت زنان روستایی و ایلی ایران در گروه های یاریگر و سازمان های تعاونی سنتی ». فصلنامه اقتصاد کشاورزی وتوسعه . سال سوم (بهار 1374).

40. «رفتارهای یاریگرانه جانوران ». فصلنامه تعاون روستایی و کشاورزی . ش 3 و 4 (تابستان و پاییز 1374).

41. «برخی روش های پیشگیرانه در دانش عامیانه در میان عشایر و روستاییان استان کرمان ». کنگرة بین المللی تاریخ پزشکی در اسلام و ایران . (11 و 14 مهر ماه 1371).

42. «سنگ نگاره های سه جانور منقرض شده در نقوش ما قبل تاریخی و نویافته تیمره ». راه پژوهش . ش 6 و 7 (پاییز 1374).معاونت پژوهشی دانشگاه علامه طباطبایی .

43. «کبوترخانه های اصفهان در منابع خارجی ». مجله باستان شناسی و تاریخ . سال هشتم . ش 15 (پاییز و زمستان 72). مرکزنشر دانشگاهی .

44. «انواع باران در فرهنگ و گویش سیرجان و چند شهر پیرامون آن ». نشریة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی . دوره سوم ش 1 (بهار 1371). دانشگاه شهید باهنر کرمان .

45. «مشک سازی و مشک زنی در روستاها و ایلات و عشایر سیرجان و چند شهر پیرامون آن ». فصلنامه کرمان . ش 19(زمستان 1374). مرکز کرمان شناسی .

46. «گمانه ها و چون و چراهایی بر دیدگری های نقوش صخره ای تیمره ». فصلنامة علوم اجماعی . ش 9 (پاییز 1376).دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی .

47. «آسیب شناسی پژوهش های فرهنگ عامیانه و لزوم مردم نگاری و مردم شناسی دانش ها و فن آوری های عامیانه و کارابزارهای سنتی در ایران ». فصلنامه علوم اجتماعی . ش 5 و 6 (پاییز و زمستان 1373) دانشکدة علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی .

48. «گزارش اجمالی و مقدماتی یک کشف ». تحقیق در علوم انسانی . ش 1 (بهار 1375). نشریة معاونت پژوهشی دانشگاه علامه طباطبایی .

49. «گزارش سنگ نبشته های تنگ غرقاب گلپایگان . نامواره دکتر محمود افشار. جلد نهم (1375). بنیاد موقوفات دکترمحمود افشار.

50. «معرفی نقوش صخره ای نویافته در سیرجان و شهر بابک ». فصلنامه میراث فرهنگی . ش 17 (بهار و تابستان 1376).سازمان میراث فرهنگی .

51. «بحران محیط زیست در ایران و لزوم بازنگری به دانش های بومی و راهکارهای فرهنگ ملی ». نمایة پژوهش ، ش 15 و16 (پاییز و زمستان 77)، (ویژه دانش ها و فن آوریهای سنتی ).

52. «ماکیان داری سنتی در روستای کمره ». فصلنامه راه دانش ، ش 15 و 16 (پاییز و زمستان 77).

53. «چون و چراهایی بر نظریة تکروی و فردگرایی تاریخی ایرانیان و به ویژه کشاورزان ایرانی ». مجموعه مقالات سمیناربررسی علل و عوامل تقدم مصالح جمعی بر منافع فردی ، تهران ، 1379، انتشارات باز.

54. «ترانه های کار، کار آوای فراموش شده کارورزان و استادکاران ». فصلنامه علوم اجتماعی ، ش 11 و 12 (پاییز و زمستان 1379)، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی .

55. «مال : تعاونی سنتی دامداری در عشایر ایران ». فصلنامه عشایری ذخایر انقلاب ، دوره جدید، ش 27 و 28 (پاییز وزمستان 1379).

56. «گله و شبان و یاریگری در چرانیدن دام چکنه در ایران ». فصلنامة تحقیقات جغرافیایی ، ش 58 و 59 (پاییز و زمستان 1379).

57. «لیلان کانون روستاهای ارمنی نشین کمره ». آپاگا، فصلنامه پژوهشی ایران شناسی و ارمنی شناسی . ش 1 و 2 (بهار وتابستان 1379).

58. «نقد آراء در تعریف و نظریه های گونه شناسی یاریگری ». نامة انسان شناسی ، ش 1 (بهار و تابستان 1381)، انجمن انسان شناسی ایران .

59. «”تیلون دادن “، “آرنگ سازی ” و “گیرماسه ” (تیره گری و روشنگری آب )». دو شگرد کمتر شناخته شده در کشاورزی سنتی ایران ، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه ، س 9، ش 33 (بهار 1380) وزارت کشاورزی .

60. «آیا کشاورزی ایرانی بدوی است ؟». فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه ، س 9 ش 35 (پاییز 1380) وزارت جهادکشاورزی .

61. «آدمی گری و یاریگری ، واقعیت ها و ضرورت ها و پیشینه یاریگری (همکاری ، مشارکت ) در تاریخ آدمیان . فصلنامه علوم اجتماعی ، ش 15 و 16 (پاییز و زمستان 1361).

62. «فضای مفهومی مشارکت (هم معنایی و ناهم معنایی یاریگری با مشارکت و همکاری و تعاون )». فصلنامه علوم اجتماعی ،ش 19 (پاییز 1381).

63. «نگاهی به مشارکت های سنتی زنان ایرانی با محور اصلی همیاری (همیاری همگرا و واگرا)». زن و فرهنگ (مجموعه مقالاتی در بزرگداشت یکصدمین سال تولد بانو مارگارت مید). به کوشش محمد میرشکرایی ـ علیرضا حسن زاده ، تهران ،1382، سازمان میراث فرهنگی ، نشر نی .

64. «مدخل بُنه ». دانشنامة جهان اسلام ، جلد چهارم، تهران، بنیاد دایره المعارف اسلامی، 1377.

65. «مدخل بُنه ». دایرة المعارف بزرگ اسلامی ، جلد دوازدهم (برمکیان ـ بوسنوی )، تهران ، 1383، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی ، مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی .

66. «ساخت های جهانی همکاری ». فصلنامه علوم اجتماعی ، ش 26 (بهار 1383)، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامة طباطبایی .

67.  “فرهنگ هواشناسی و گاه شماری کمره ای”، کتاب فصل ، شماره 4 (بهار 1360

68. “مدخل تعاون”، دایرة المعارف بزرگ اسلامی ، جلد پانزده (1387)، مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی .

69. “سواد و کتاب در کمره” (مروری بر مکتبخانه، آموزشگاه های جدید، کتاب و رسانه  در کمره)، فصل نامه را دانش، شماره 21 و  22  (بهار و تابستان 1379)، اداره کل ارشاد اسلامی استان مرکزی. همچنین در:

 فصلنامه رشد علوم اجتماعی، دوره 11، شماره 36 ( پاییز 1386).

70. “گیاه مردم نگاری گیاهان خود روی کمره”، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 34 و 35 (تابستان و پاییز 1385)، ویژه نامه گیاه مردم شناسی.

71.”نوبر نارس گیاه مردم شناسی”، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 34 و 35 (تابستان و پاییز 1385)، ویژه نامه گیاه مردم شناسی.

72. “قالیچه های گل برجسته دره جوزان ملایر”، نامه انسان شناسی، شماره 5  (بهار و تابستان 1383)، انجمن انسان شناسی.

73. “ترانه کمیاب گرانسالی، کشف یا خلق؟” فصلنامه فرهنگ مردم (ویژه نامه دکتر علی بلوک باشی)، شماره 27 و 28 ( بهار 1388).

74.”بررسی الگوی زمانی چرا در  البرز شرقی”، مقاله مشترک با دکتر حسین بارانی، منابع طبیعی ایران، شماره 1 و 2 (بهار و تابستان 1382) ، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران.

 75. “بازتاب آموزه های دینی در فرهنگ ایرانی و بنیادهای دگر یار ناهمتراز”، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 46  (پاییز 1388).

ب ـ مقالات چاپ شده در ماهنامه تخصصی :

 79.    1ـ3. «فرهنگ یاری در باغداری «. ماهنامه سنبله . ش 3ـ4 (مرداد ـ مهر) 1367 (سه مقاله ).

81.   4ـ5. «انهدام منابع سنتی آب و پیامدهای اجتماعی ـ اقتصادی ناشی از آن ». ماهنامه جهاد. ش 115ـ116 (بهمن و اسفند 67 وفروردین 68). (دو مقاله ).

83.    6ـ7. «کبوترخانه های ایران ». ماهنامه سنبله . ش 7 و 8 (بهمن و اسفند 1367. (دو مقاله )

86.    8ـ10. «فرهنگ یاری در کشتکاری ». ماهنامه جهاد. ش 13 و 14 و 15 (بهمن و اسفند 64 و فروردین 65)، وزارت جهادسازندگی (سه مقاله ).

87.   11. «عروسی آب ». ماهنامه آبزیان . ش 4 (اردیبهشت 1364). و همچنین در: ماهنامه سیر و سیاحت . سال دوم . ش 2 (اردیبهشت 1368).

89.    12 – 13. «جغرافیای تاریخی کمره ». ماهنامه آینده . سال دهم . ش 10 و 11 (دی و بهمن 1363) و سال دوازدهم ، ش 10 (دی 1365) (دو مقاله ).

90.    15. «تقویم آب و هوایی در کمره ». ماهنامه چیستا، سال چهارم . ش 1 (شهریور 1365).

92.    16 و 17. «فرهنگ یاری در آبیاری ». ماهنامه جهاد. ش 97 و 98 (فروردین و خرداد 1366). (دو مقاله ).

94.   18-19. «سده سوزان در ایلات و عشایر سیرجان و چند شهر پیرامون آن ». ماهنامه فروهر، ش 8 و 9 (دی و بهمن 1362).(دو مقاله ).

96.   20 – 21. «کارگزاران و سازمان های سنتی آبیاری در ایران ». ماهنامه جهاد. ش 107 و 108 (فروردین و اردیبهشت 1367).(دو مقاله ). و همچنین در: ماهنامه آبزیان . ش 4 و ش 9 (1372).

97.    23. «حضور آب در آئینه های ایرانی ». ماهنامه آبزیان . ش 3 (فروردین 1364).

100.    24- 27. «یاریگری ها و تعاون های سنتی در زمینه آب و آبیاری در ایران ». ماهنامه زیتون . ش 37 و 44 و 45 (مرداد و اسفند1363 و فروردین و اردیبهشت 1364). وزارت کشاورزی (سه مقاله ).

101.    28. «محاسن قنات و راه های سنتی استفاده زراعی از آب های زمستانه چشمه ها و کاریزها». ماهنامه جهاد. ش 121 (مهر1368).

102.    29. «باران خواهی در میان عشایر سیرجان و بافت و بردسیر و میمند شهر بابک ». ماهنامه آینده . سال یازدهم . ش 1ـ3(فروردین ـ خرداد 1364).

103.    30. «قنات تمام آفتابی و گمانه ای در چگونگی آفرینش کاریز در ایران ». ماهنامه آبزیان . ش 5 (خرداد 1364).

105.    31- 32. «کبوترخانه های کمره ». ماهنامه سنبله . ش 17 و 18 (فروردین و خرداد 1369) (دو مقاله ).

106.    33. «ماشین های آبی و استفاده های غیرزراعی از آب های زمستانه چشمه ها و کاریزها». ماهنامه جهاد. ش 121 (مهرماه 1368).

107.    34. «ابر، در گویش عشایر و روستاییان سیرجان و بافت و میمند شهر بابک ». ماهنامه فروهر. ش 1 و 2 (فروردین و اردیبهشت 1366).

108.    35. «پیش بینی آب و هوا، در میان عشایر و روستاییان سیرجان و بافت و میمند شهر بابک ». ماهنامه چیستا. سال سوم . ش 8(اردیبهشت 1365).

109.    36. «باد، در فرهنگ و گویش عشایر و روستاییان سیرجان و بافت و میمند شهر بابک ». ماهنامه مفید. ش 18 (آبان 1366).

110.    37. «بند کهن نیمه ور و تاسیسات آبیاری سنتی آن ». ماهنامه آبزیان . ش 8 (تیر 1370).

111.    38. «گیاهان و درختان مقدس در فرهنگ ایران ». ماهنامه آینده . سال نوزدهم . ش 3 و 4 (تیر ـ شهریور 1372).

112.    39. «نیمه ور و کشاورز نیمه وری که می خواهد دنبه ها را از پشت میش های ایرانی بردارد». سنبله . ش 52 (شهریور 1372).

113.    41. «روی آوری به کشاورزی سنتی ». ماهنامه سنبله . ش 63 (مرداد 1373).

114.    42. «زور و زر». ماهنامه سنبله . ش 64 (شهریور 1372).

115.    43. «شیوه های توان بخشی زمین … (انواع کود دامی )». ماهنامه سنبله . ش 65 (آبان 1373).

116.    44. شیوه های توان بخشی زمین در کشاورزی سنتی ». ماهنامه سنبله . ش 68 (بهمن 1373).

117.    45. «تحلیلی مردم شناختی از نقش و نگارهای گلیمینه های طایفة کورکی ». کتاب ماه هنر. ش 1 (مهر 1377).

118.    46. “واره “، کتاب ماه علوم اجتماعی، شماره 6 (شهریور 1387).

119.    47. “بازتابیده یاریگری در زبان و ادب فارسی (مشارکت در فرهنگ ایرانی)”، کیهان فرهنگی، شماره 282 و 283 (فروردین و اردی بهشت 1389).

ج ـ گفتگوها:

 ـ «مشارکت های سنتی زنان ، الگویی برای گسترش تعاونی ها». زن روز، (ویژه نامه )، شنبه 13 آذر ماه 1372، صص 44 ـ 47.

ـ «کاشف حقیقی واکسیناسیون کیست ؟». نوآوران . ش 37 (مرداد و شهریور 1368). سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران .

ـ مسعود رضوی . «زندگی ، هنر و پژوهش ، (مصاحبه درباره دو کتاب موزه هایی در باد و فرهنگ یاریگری در ایران )»، نمایة پژوهش ، ش 2 (تابستان 1376)، صص 54ـ64.

ـ «با تبسم و با رشته ای نخ ». کتاب ماه هنر. ش 1 (مهر 1377). صص 2ـ7.

ـ «چند پرسش یک دیدگاه (گفتگو با دکتر مرتضی فرهادی مولف کتاب فرهنگ یاریگری در ایران ». ماهنامه تعاون ، ش 58(تیر ماه 1375)، صص 28 ـ 33.

ـ روشن رحمانی . «حکومت زنان (گفتگو با دکتر فرهادی مردم شناس ایرانی و استاد فریدون جنیدی )»، گاهنامة مردم گیا(گاهنامة علمی و عاموی فرهنگ مردم )، ش 7 و 8 (1376 / 1997)، شهر دوشنبه تاجیکستان ، صص 186 ـ 201.

ـ محمدعلی آزادیخواه ، «گمنام و بی آوازه با صد نام و آوازه ، گفتگوی محمدعلی آزادیخواه ،…» هفته نامة نگارستان ، سیرجان ،ش 252 (شنبه 25 بهمن 1382) و 253 (شنبه 2 اسفند ماه 1382).

میزگرد:

 ـ علیرضا احمدخسروی . «دانش ها و فن آوری های مردمی در آیینه علم و تجربه صاحب نظران »، نمایة پژوهش ، ش 13 و 14(بهار و تابستان 1379)، صص 4 ـ 32.

ـ کیانوش کیانی هفت لنگ . «عشایر و هویت ایرانی (1)»، فصلنامة مطالعات ملی ، ش 17 (1383)، صص 265 ـ 311.

ـ کیانوش کیانی هفت لنگ . «عشایر هویت ایرانی (2)»، فصلنامة مطالعات ملی ، ش 18 (1383)

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه