رویکردهای جامعه شناسی اسلامی در فضای جمهوری اسلامی ایران

زمان انتشار: ۱۴:۱۶ ۱۳۹۱/۰۷/۳۰

چکیده: نقد علوم­انسانی مدرن و ضرورت تولید علوم­انسانی و اجتماعی اسلامی از موضوعاتی است که با پیروزی انقلاب­اسلامی ایران به صورت مسئله­ای جدی مطرح شد و در این اواخر ضرورت پرداختن به این موضوع بیش­تر احساس شده است. تاکنون در حوزه­های مختلف علوم­انسانی اسلامی و به ویژه علوم­اجتماعی اسلامی مباحثی هر چند اندک مطرح شده […]

چکیده: نقد علوم­انسانی
مدرن و ضرورت تولید علوم­انسانی و اجتماعی اسلامی از موضوعاتی است که با پیروزی
انقلاب­اسلامی ایران به صورت مسئله­ای جدی مطرح شد و در این اواخر ضرورت پرداختن
به این موضوع بیش­تر احساس شده است. تاکنون در حوزه­های مختلف علوم­انسانی اسلامی
و به ویژه علوم­اجتماعی اسلامی مباحثی هر چند اندک مطرح شده که نیازمند بررسی و
ارزیابی می­باشد. بر این اساس، این تحقیق درصدد بررسی رویکردهای علم­اجتماعی
اسلامی یا جامعه­شناسی اسلامی در فضای جمهوری­اسلامی ایران با تأکید بر سه رویکرد است.
برای محقق شدن این هدف، دو پرسش اصلی که نسبت وثیقی نیز نسبت به هم دارند، مطرح
گردید. اول، موضع این رویکردها نسبت به علم و جامعه­شناسی مدرن؛ دوم، معیارهای
تحقق علم دینی و جامعه­شناسی اسلامی. ادبیات مربوط به موضوع را در چند حوزه­ی
رابطه­ی علم با متافیزیک و ارزش، رابطه­ی علم و دین، علم دینی و جامعه­شناسی دینی پی
گرفتیم تا در چارچوب مفهومی به عناصر پارادایمی و معیارهایی که ناظر به تحقق علم­اجتماعی
اسلامی است بپردازیم و از این رهگذر پرسش­های تحقیق را دقیق­تر نماییم. روش این تحقیق
اسنادی است، به این معنا که اسناد موجود(کتاب، مقاله، سخنرانی، مصاحبه و مطالب
مستند در فضای مجازی) این سه رویکرد مورد بررسی قرار گرفتند.

     بر اساس یافته­های تحقیق، رویکرد پژوهشگاه
حوزه و دانشگاه با یک نگاه پارادایمی تلاش دارد جامعه­شناسی اسلامی را به عنوان یک
پارادایم رقیب در کنار سه پارادایم اثباتی، تفسیری و انتقادی مطرح کند و بیش­تر بر
تغییر علم در ناحیه­ی گزاره­ها تأکید دارد­. رویکرد حسین کچویان که طرح خود را از
منظر تاریخی ـ اجتماعی ارائه می­دهد و ماهیت انقلاب­اسلامی را تعیین­کننده­ی ماهیت
علم­اجتماعی تولیدی می­داند. رویکرد سوم که از آنِ حمید پارسانیا است از منظر معرفتی
ـ فرهنگی، عوامل وجودی معرفتی و غیرمعرفتی مؤثر در تولید علم و نظریه­ی علمی را مطرح
می­کند. هم­چنین قائل به وجود علم­اجتماعی اسلامی بالفعل است که می­توان در تاریخ
تفکر اجتماعی مسلمین نمونه­هایی از آن را مشاهده نمود.    

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه