طراحی هویتِ نظری «کرسی های آزاداندیشی» و موانع بازدارنده ی تحقق آن

زمان انتشار: ۰۹:۰۱ ۱۳۹۱/۰۲/۲۲

ایده­ی برپایی کرسی­های آزاداندیشی ریشه در سنت فرهنگی اسلام دارد که قائل به ایجاد فضایی آزاد اما ساختاریافته برای طرح نظرات و تلقی­های گوناگون در جامعه­ی اسلامی است. سنت فرهنگی اسلام، به هیچ رو از انسداد فرهنگی و استبداد نظری دفاع نمی­کند. قران کریم با صراحت می­گوید:«فبشر عباد الذین یستمعون القول فیتبعون احسنه»

1- معنا و مفهوم کرسی
های آزاداندیشی

مقصود
از کرسی­های آزاداندیشی این است که فضایی قانونی و تثبیت شده برای تقابل و تضارب آراء
مختلف فراهم شود، تا شخصیت­ها و جریان­های گوناگون فکری و ایدئولوژیک بتوانند دیدگاه­ها
و نظرات خود را به صورت آزادنه در محیطی تعریف شده و چارچوب­مند، بیان کنند و منتقدان
و مخالفان نیز به گفتگو و مباحثه به آنها بپردازند. به این ترتیب، تعبیر کرسی­های آزاداندیشی
علاوه بر مطلوبیت «آزاد اندیشیدن»، دلالت بر ضرورت «آزدای در بیان اندیشه» نیز دارد.

2-
مبنا و خاستگاه کرسی های آزاداندیشی

ایده­ی
برپایی کرسی­های آزاداندیشی ریشه در سنت فرهنگی اسلام دارد که قائل به ایجاد فضایی
آزاد اما ساختاریافته برای طرح نظرات و تلقی­های گوناگون در جامعه­ی اسلامی است. سنت
فرهنگی اسلام، به هیچ رو از انسداد فرهنگی و استبداد نظری دفاع نمی­کند. قران کریم
با صراحت می­گوید:«فبشر عباد الذین یستمعون القول فیتبعون احسنه».بنابراین، استماع
اقوال گوناگون منع شرعی ندارد.

این
امر در سنت فرهنگی شیعه، هویت غلیظ­تر و پررنگ­تری دارد، چنان که کتاب­های بسیار زیادی
با عنوان «احتجاجات» که حاوی مباحثات و مناظرات عمومی ائمه­ی اطهار(علیهم السلام) با
منکران و مخالفان و منتقدان است به جا مانده است.

3-
کارکردها و فواید کرسی­های آزاداندیشی

کارکردها
و فواید کرسی­های آزاداندیشی به شرح زیر است:

1-3-
تولید شدن معرفت و نظریه­های نو و در نتیجه، پیشرفت علمی و تکامل نظری

2-3-
روشن شدن حقیقت و حقانیت و قدرت ایدئولوژی اسلامی و اندیشه­ی انقلاب اسلامی

3-3-
به نمایش عمومی درآمدن ضعف­ها و سستی­های ایدئولوژی­های معارض

4-3-
تخلیه شدن هیجانات و التهابات اجتماعی به واسطه­­ی بیان مطالبات  و جلوگیری از تکوّن وضعیت انفجار ناگهانی

5-3-
رشد و ارتقای فکری افراد جامعه

6-3-
نهادینه شدن سنت آزادی بیان و نقادی

7-3-
استقرار عدالت فرهنگی در جامعه

8-3-
ممانعت از شکل­گیری هرج و مرج علمی و مسوولیت­گریزی در ساحت نظر و فکر.

4-
الزامات و چارچوب­های کرسی­های آزاداندیشی

الزامات
و چارچوب­های کرسی­های آزاداندیشی عبارتند از:

1-4-
وجود آزادی حقیقی در بیان و اظهارنظر

2-
4- نظام­مندی و منطق­مداری مباحثات و مناظرات

3-4-
عالمانه و کارشناسانه بودن گفته­ها و نظرات

4-4-
حاکمیت اخلاق اسلامی- هم در مقام حُسن فعلی و هم در مقام حُسن فاعلی- بر روند گفتگوها.

 5- موانع بازدارنده­ی تحقق عینی کرسی­های آزاداندیشی

موراد
زیر، برخی از موانع بازدارنده­ی تحقق عینی کرسی­های آزاداندیشی به شمار می­آیند:

1-5-
عدم وقوف و اعتقاد به ضرورت و فوریت ایجاد کرسی­های آزاداندیشی

2-5-
گرفتار شدن مراحل اجرایی ایده در پیچ و خم­های ادرای و نهادی

3-5-
سیاسی­کاری و مصلحت­اندیشی مدیران و مسوولان مرتبط

4-5-
ضعف فرهنگ نقادی و نقدپذیری در جامعه­ی ما و مترادف دانستن نقد با تخریب

5-5-
سابقه­ی ناروایی برخی گروه­های سیاسی – از قبیل انصارحزب الله- در برخورد فیزیکی و
غیرمنطقی با مخالفان و منتقدان و دگراندیشان

6-5-
محافظه­کاری و هراس بسیاری از نخبگان فکری و ایدئولوژیک از موضع­گیری شفاف و مناظره

7-5-
بهره­گیری برخی از دگراندیشان از مجال کرسی­های آزاداندیشی برای عقده­گشایی سیاسی و
هتاکی و قداست­شکنی

8-5-
ضعف در عقلانیت و مواجهه­ی منطقی و گفتگوی مستدل به جای کلّی­گویی و شعارزدگی و هوچی­گری

9-5-
عدم استقبال و پیشگامی رسانه­های عمومی – به ویژه رسانه­ی ملی- در ایجاد و انعکاس کرسی­های
آزاداندیشی

10-5-
تکبّر و غرور علمی حاکم بر شخصیت برخی از نخبگان فکری که کسی را درخور مباحثه­ی عمومی
و گفتگوی انتقادی نمی­انگارند

11-5-
صوری و سیاسی پنداشتن ایده­ی مقام معظم رهبری در زمینه­ی برپایی کرسی­های آزاداندیشی.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه