علی ربانی خوراسگانی

زمان انتشار: ۱۹:۴۶ ۱۳۹۲/۰۱/۲۷

دکتر ربانی به صورت خاص در حوزه مطالعات نظری پیرامون نظریات جامعه‌شناسی و فرهنگي و روش‌شناسی کیفی به مطالعه و تدریس می‌پردازد. از درس‌هایی که در طی سالیان متعدد توسط وي تدريس شده است، درس اندیشه متفکران مسلمان است. بررسی و نقد رویکرد غرب در فهم جامعه و هم چنین ایجاد رویکرد بومی منبعث از دین از جمله حوزه فعالیت‌های پژوهشی حاضر ایشان را در بر می‌گیرد.

زندگی‌ نامه

دکتر علی ربانی خوراسگانی در سال 1346 در یک خانواده روحانی در اصفهان به دنیا آمد. جد پدري ایشان، مرحوم حاج میرزا عبدالرحیم ربانی(ره) بودند که از شاگردان خاص حاج آقا رحیم ارباب(ره) (از علمای معرف دوران معاصر اصفهان) به شمار مي‌رفتند. میان این شاگرد و استاد رابطه مرید و مرادی برقرار بود. مرحوم حاج میرزا عبدالرحیم ربانی(ره) برای اولین بار و به دستور مرحوم حاج‌آقا رحیم ارباب (ره) نماز جمعه را در خوراسگان دایر کرد. از ویژگی‌های خاص ايشان که در نزد مردم منطقه خوراسگان زبانزد بود وجود زهد و قناعت ایشان بود به طوري که تمام زندگی ایشان بیشتر از یک اتاق نبود.

جد مادری دکتر ربانی مرحوم آیت‌الله حسن علوی(ره)، در کنار سخنرانی و اقامه نماز، از جمله روحانیونی بودند که به پرکاری در زمینه تالیف و تحقیق علمی در حوزه دین، در منطقه خوراسگان معروف بوده و تا پایان عمر نیز از این رویه خود کناره نگرفتند. از این رو دکتر ربانی داشتن چنین پدرانی را از پشتوانه‌های زندگی خودشان می‌داند.

پدر دکتر ربانی، مرحوم حجه‌الاسلام حاج شیخ احمد ربانی(ره) از روحانیون انقلابی بود که در پیش و بعد از انقلاب با سخنرانی‌های انقلابي و اقامه جماعت در مسجد المهدی پاچنار در خيابان وليعصر اصفهان از انقلاب و امام(ره) دفاع می‌کرد.

در دوران نوجوانی دکتر ربانی انقلاب اسلامی به پیروزی رسید. از همان سال‌های اول انقلاب وي بیشتر وقت خود را صرف حضور پیگیر و مستمر در فعالیت‌های فرهنگی مرتبط با انقلاب نمود. در سال 1364 دیپلم خود را در رشته ریاضی و فیزیک دریافت کرد و تا این زمان دو بار هم به صورت داوطلب در جبهه حضور يافت. بعد از حضور در دانشگاه در زمان عملیات‌ها در جبهه حضور می‌یافت و این امر تا مجروحیت[1] وي در عملیات تکميلي والفجر 8 درمنطقه فاو در سال 1366 وپس از آن ادامه پیدا کرد. در سال 1364 در رشته مهندسی عمران در دانشگاه صنعتی اصفهان پذیرفته شد. پس از دو سال از ادامه تحصیل در رشته مهندسی عمران انصراف داده و ادامه تحصیل خود را در رشته جامعه‌شناسی دانشگاه اصفهان پی گرفت. دلیل اصلی انصراف دکتر ربانی از ادامه تحصیل در رشته عمران علاقه به تحصیل در رشته علوم دینی (تحصیلات حوزوی) بود. ولی به پيشنهاد پدر قرار شد که وي تحصیلات حوزوی را در کنار تحصیلات دانشگاهی توأمان با هم ادامه دهد. حضور در دروس حوزه توسط دکتر ربانی به صورت غیررسمی و تا سیوطی ادامه پیدا کرد ولی بعدها به دلیل مجروحیت، این رشته گسسته شد[2].

دکتر علي رباني در امتحان کارشناسي ارشد سال 1369 در دانشگاه تربیت مدرس نفر اول و در دانشگاه تهران نفر دوم شد که از این میان، دانشگاه تهران را برگزید. وي پایان نامه خود را در سال 1372 در موضوع بیگانگی اجتماعی؛ مطالعه موردي دانش آموزان مرکز استعدادهاي درخشان علامه حلي تهران، با راهنمایی دکتر محسنی تبریزی به پایان رساند و در همان سال به عضویت هیئت علمی گروه جامعه‌شناسی دانشگاه اصفهان درآمد. در همان سال 72 در آزمون دکتراي اعزام به خارج شرکت کرده و قبول شد و به مدت یک سال نیز روند اداری اعزام به خارج طی گرديد ولی به دلیل مشکلات ارزی پیش آمده در آن زمان بورس وي به داخل تغییر کرد. همزمان با راه‌اندازی دوره دکتری جامعه‌شناسی در دانشگاه اصفهان در سال 1374، دوره دکتراي خود را در این دانشگاه آغاز کرد و در سال 1381 از رساله دکتراي خود به راهنمایی دکتر فرامرز رفیع‌پور با عنوان «نقش مورد انتظار از روحانیت جامعه ایران: یک بررسی موردی در دو حوزه علمیه قم و مشهد» با نمره عالی دفاع نمود.

از ویژگی‌های اخلاقی و علمی دکتر ربانی می‌توان به روحیه انتقادپذیری و نگرش مثبت نسبت به توانایی‌های جوانان، هم چنین تکیه بر اخلاق اسلامي و حُسن معاشرت است؛ معمولاً کلاس‌های وي در سطوح عالی با بحث و نقد دانشجویان و طرح دیدگاه‌ها و نظرات آنان همراه است و از دیدگاه‌ها و نظرات دانشجویان استقبال می‌کند. یکی از نقاط خاص تدریس، تغییر در منابع و به روز بودن منابع درسی برای کلاس‌ها است، به صورتی که برای هر درس در سال جدید منابع و مطالب جدید ارائه می‌کند و بسیار کم اتفاق می‌افتد که یک درس در طول دو سال به یک سری منابع و به یک صورت واحد ارائه شود.

دکتر ربانی به صورت خاص در حوزه مطالعات نظری پیرامون نظریات جامعه‌شناسی و فرهنگي و روش‌شناسی کیفی به مطالعه و تدریس می‌پردازد. از درس‌هایی که در طی سالیان متعدد توسط وي تدريس شده است، درس اندیشه متفکران مسلمان است. بررسی و نقد رویکرد غرب در فهم جامعه و هم چنین ایجاد رویکرد بومی منبعث از دین از جمله حوزه فعالیت‌های پژوهشی حاضر ایشان را در بر می‌گیرد.

در ادامه تعدادی از فعالیت‌های پژوهشی ایشان که در قالب مقاله و طرح‌های تحقیقاتی و هم چنین پایان نامه‌ها در سطوح عالی است ارائه می‌گردد.

سمت‌ها و مسئولیت‌ها

–       سردبيري مجله‌ پژوهش‌هاي راهبردي امنيت و نظم اجتماعي

–       سردبير مجله علمي-پ‍ژوهشي جامعه شناسي کاربردي دانشگاه اصفهان

–       مسئول راه اندازي مجله بين المللي نقد و نظريه پردازي در حوزه علوم انساني دانشگاه اصفهان

–       عضويت در شوراي ارتقاي علوم انساني دانشگاه اصفهان

–       رئيس مرکز نظريه پردازي، نقد و مناظره دانشگاه اصفهان

–       عضويت در کارگروه تحول و ارتقای رشته جامعه‌شناسي (دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

–       مسئول کارگروه پژوهش و برنامه‌ريزي دفتر نخبگان استان اصفهان

تالیف کتاب

–       تالیف کتاب نقدنامه‌ علوم اجتماعي: بررسي و تحليل بخشي از منابع درسي رشته علوم اجتماعي دانشگاه‌ها به همراه مهري السادات موسوي (پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي)

–       تالیف کتاب اصول و مباني آموزشي شهروندي به همراه وحيد قاسمي و مسعود كيان پور (سازمان فرهنگي تفريحي شهرداري اصفهان)

مقالات

–       بررسي کيفي شکاف نسلي ارزشي بين مادران و دختران در مشهد با تاکيد بر ارزش‌هاي ديني

–       علم و فرهنگ، تأملي بر مهم ترين تحليل هاي فرهنگي در جامعه شناسي علم و فناوري

–       تحليل جامعه شناختي شيوه هاي توليد علم : تأملي در رويکردهاي نوين

–       بررسي تطبيقي رويکردهاي انتقادي به تحليل گفتمان

–       رويکردي جامعه شناختي به احساس شادماني سرپرستان خانوار در شهر اصفهان

–       HIGHER EDUCATION AND KNOWLEDGE MANAGEMENT

–       رابطه احساس محروميت نسبي با گرايش به هويت ملي (مطالعه موردی: دانشجويان دانشگاه اصفهان)

–       بررسي رويکردهاي جامعه شناختي در باب ماهيت معرفت علمي : از عقلاني سازي تا رويکرد فرهنگي

–       شيوه هاي جديد توليد دانش و علم ورزي تأملي جامعه‌شناختي بر تحول معيارهاي اخلاقي و سلوك علمي در عرصه علم و فناوري

–       بررسي نقش تنوع اجتماعي در ايجاد شهرهاي خلاق و نوآور مورد مطالعه : شهر اصفهان

–       مقاله فرهنگ سياسی ايران و مولفه هايش

–       بررسي اثر اعتبارات خرد بر مديريت بحران (مطالعه موردي صندوق اعتبارات خرد زنان روستاي پشترود بم)

–       سنجش سرمايه اجتماعي ميان گروهي (طيف سام)

–       مطالعه چگونگی توزيع قدرت در خانواده ؛مدلی بر اساس نظريه مبنايی(GT) (مطالعه نمونه های شهر اصفهان)

–       رويكرد نظريه زمينه اي روش نرم يا سخت؟

–       مقدمه اي بر جامعه شناسي زبان (پير بورديو)

–       بررسي سرمايه اجتماعي و عوامل موثر بر شکل گيري آن در سطح محله

–       رابطه هويت ملي و قومي در بين دانشجويان آذري،كرد و عرب دانشگاه هاي دولتي ايران

–       جامعه شناسي احساسات

–       رسانه هاي جمعي و هويت ملي مطالعه موردي دانشجويان دانشگاه اصفهان

–       نقش اعتبارات خرد در توانمندسازي زنان: مطالعه موردي روستاي پشت رود بم

–       تعيين کننده های ساختاری و سرمايه ای سبک زندگی سلامت محور

–       مناقشات مربوط به مسئله اعتبار در پژوهش هاي كيفي

–       مدل پيشنهادي براي سنجش كيفيت زندگي : مطالعه موردي شهر اصفهان

–       فرهنگ و شادي : رويكردي نظري وتجربي در زندگي روزمره سرپرستان خانوار در شهر اصفهان

–       رابطه احساس امنيت اجتماعي و نگرش مذهبي

–       چالش رهيافت هاي محروميت مطلق و گزينش عقلاني در جامعه شناسي دين

–       نهاد مرجعيت شيعه و نقش آن در تحولات اجتماعي ايران معاصر

–       بررسي «مشکلات درونی سازمان روحانيت ايران» با به كارگيري روش تحقيق عملي مشاركتي در حوزه هاي علميه مشهد و قم

–       نگرش مردم شهر اصفهان در مورد آسيب هاي نظام اجتماعي ايران با تاكيد بر تحليل آسيب دين گريزي در جامعه

–       بررسي سه رهيافت نظري در جامعه شناسي تاريخي

پایان نامه‌ها

–       بررسي ارتباط بين كيفيت زندگي و احساسات اجتماعي در شهر اصفهان، کارشناسی ارشد، 1385

–       بررسي ريشه‌هاي بي‌اعتمادي در فضاي اقتصادي ايران مطالعه موردي بخش صنايع توليدي شهر اصفهان، کارشناسی ارشد، 1382

–       درآمدي بر جامعه شناسي دين: تحليل ساختار انديشه اجتماعي سيد جمال الدين اسدآبادي، کارشناسی ارشد، 1379

–       طرح و نقد مباني جهاني شدن غرب از منظر اسلام، کارشناسی ارشد، 1384

–       تحليل جامعه شناختي شيوه‌هاي توليد علم در ايران مطالعه موردي شهر تهران، دکتری، 1385

–       تحليل جامعه شناختي موثر بر ميزان احساس شادي سرپرستان خانوارهاي شهر اصفهان، دکتری، 1385

–       نظريه‌اي زمينه‌اي براي جرم جنسي، کارشناسی ارشد، 1386

–       بررسي ويژگي‌هاي شهر مطلوب و مقايسه آن با شهر اصفهان از نظر شهروندان اصفهاني، کارشناسی ارشد، 1387

–       مطالعه‌ی جامعه شناختي مناسبت علم و جامعه (بررسي موردي حوزه‌هاي علوم پايه و فني دانشگاه اصفهان)، دکتری،1390

–       بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر هويت ملی (مطالعه موردی دانشجويان دانشگاه اصفهان)، کارشناسی ارشد، 1388

–       بررسي تحليلي هويت قومي ملي دانشجويان دانشگاه‌هاي دولتي ايران و عوامل مؤثر بر آن، دکتری، 1388

–       بررسي ابعاد گفتماني فقر با استفاده از چارچوب نظريه بورديو، کارشناسی ارشد، 1388

–       تاثير جهانی شدن بر هويت قومی در ايران با تاکيد بر قوم کُرد، کارشناسی ارشد، 1389

–       بررسي بستر‌هاي اجتماعي و فرهنگي شهرهاي خلاق و نوآور (مورد مطالعه: استان‌هاي ايران)، دکتری، 1389

–       مطالعه تطبيقی توزيع قدرت در خانواده و باروری بين زوج های گروه سنی 29-20 و 30 ساله و بالاتر شهر اصفهان بر اساس نظريه مبنايی، دکتری، 1389

–       تحليل جامعه شناختي شيوه هاي توليد علم در ايران (مطالعه موردي : شهر تهران)، دکتری، 1389

–       بررسي اعتماد اجتماعي و برخي عوامل موثر بر آن (مطالعه موردي: شهر قم)، کارشناسی ارشد، 1389

–       بررسي موانع توليد علوم اجتماعي اسلامي در حوزه و دانشگاه (مطالعه موردي دانشگاه اصفهان)، کارشناسی ارشد، 1389

–       مطالعه جامعه شناختي پنهان کاري جنسي در زندگي روزمره دختران، کارشناسی ارشد،1390

–       فرهنگ سياسي مشارکتي در کتاب‌هاي درسي علوم اجتماعي مدارس در ايران، کارشناسی ارشد، 1390

–       مطالعه جامعه شناختي مناسبات علم جامعه (بررسي موردي حوزه‌هاي علوم پايه و فني دانشگاه اصفهان)، دکتری،1390

–       بررسي جامعه‌شناختي همگرايي دانشگاه تهران با شاخص‌هاي دانشگاه در جامعه‌ي دانش محور(تحليل كيفي ديدگاه دانشجويان مقطع دكتري دانشگاه تهران)، دکتری،1391

–       بررسي شکاف نسلي ارزشي بين مادران و دختران و عوامل اجتماعي موثر بر آن در شهر مشهد با تاكيد بر ارزش‌هاي ديني، کارشناسی ارشد،1390

–       بررسي جامعه‌شناختي ميزان اعتماد بين شخصي و عوامل موثر برآن در ميان دانشجويان دانشگاه اصفهان، کارشناسی ارشد،1390

–       تحليل محتواي سخنراني‌ها و مصاحبه‌هاي محمد رضا شاه پهلوي بر اساس نظريه دولت خودكامه ( از 1332 تا 1356)، کارشناسی ارشد،1389

طرح‌های تحقیقی

–       گزارش تحليلي عملكرد شوراي اسلامي شهر اصفهان در دوره دوم

–       آسيب‌شناسي هيات‌های مذهبي استان اصفهان

–       طرح نظرسنجي از شهروندان اصفهاني در مورد عملكرد شوراي اسلامي شهر و شهرداري در سال

1385

–       فرهنگ شهروندي و توسعه مبتني بر دانايي، آموزش شهروندي، راهكاري براي حركت به سمت جامعه مبتني بر دانايي

–       مشكلات مبلغان روحاني در مواجهه با جريان توسعه در ايران بعد از جنگ

–       بررسي نگرش شهروندان مناطق يازده گانه شهري به شهرداري اصفهان

–       وضعيت مشكلات قضايي – امنيتي در بين مشكلات اساسي كشور از ديد مردم شهر اصفهان

–       مردم سالاري ديني از ديدگاه امام خميني (ره)



[1] مجروحیت در این عملیات موجب آسيب ديدگي دست راست و ابتلا به بيماري تینیتوس (صدای وزوز و یا زنگ در گوش) شد که هنوز اثر آن باقي است.

[2] البته عامل دیگر نیز بیماری و فوت پدرش ایشان بر اثر بيماري سرطان بود.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه