تحلیل روز ولنتاین به عنوان يك مناسبت و پتانسيل تمدنی غرب

نبش قبر کشیشی به نام والن تاین

نویسنده:

پایگاه علوم اجتماعی اسلامی ایرانی

زمان انتشار: ۱۵:۴۵ ۱۳۹۲/۱۱/۲۵

روز والنتاین به عنوان یک مناسبت و پتانسیل تاریخی تمدن رومی- مسیحی، یکی از موضوعات ابداع مجدد به شمار می‏رود. در واقع با خوانش جدید و مدرنیستی از این روز، یک مناسبت مذهبی به یک آیین امروزی و عرفی تبدیل شده است. روز والنتاین با خوانش جدید دارای ویژگی‏های ذیل خواهد شد:

۱۴ فوريه “روز والنتاين” ناميده شده كه در جامعه ما به “روز عشق و عشاق” تعبير شده است. درباره ريشه تاريخي پيدايش اين روز گفته شده: فرمانروای روم باستان عقیده داشت مردان مجرد نسبت به آنانی که همسر و فرزند دارند سربازان جنگجوتر و بهتری هستند. از این رو ازدواج را برای سربازان امپراتوری روم قدغن می‌کند. اما کشیشی به نام والنتاین، مخفیانه عقد سربازان رومی را با دختران محبوبشان جاری می‌کرد. هنگامی که کلاودیوس این امر را دریافت، والنتاین را دستگیر، زندانی و حکم به اعدام وی داد.

با عنايت به تاريخچه فوق، مي‏توان به ريشه‏هاي مذهبي و مسيحي روز والنتاين پي برد؛ در واقع كشيشْ‏والنتاين مروج امر ازدواج بود. از سوي ديگر در آميزه‏هاي مسيحيت تحريف‏شده، آشكارا مي‏توان تفريط در امور جنسي را ديد. در واقع مسيحيت منحرف با ترويج تجرد و تقبيح ازدواج، زمينه افراط در ارضاء غرايض جنسي را گشود. بنابراين بي‏بند و باري‏هاي اربابان كليسا و فرهنگ جنسيتي غربي روي ديگر رهبانيت‏طلبي است. بطور خلاصه جامعه غربي كه در مقاطعي با ترويج دنياگريزي و سخت‏كوشي زندگي انساني را مختل كرده بود در دوره‏هاي بعدي روي به فايده‏گرايي و سپس لذت‏گرايي آورد.

فايده‏گرايي و لذت‏گرايي زمينه‏ساز جامعه معاصر و مصائب آن هستند. بحران‏ها و مسائل امروز تمدن جديد عبارتند از:

–     نابودي خانه و خانواده

هنگامي كه خانواده به عنوان مظروف خانه دچار سستي و ازهم‏گسيختگي شود، عملاً خانه‏اي وجود نخواهد داشت. در واقع اومانيسم و خودبنيادي انسان معاصر امكان زيستن با ديگري را از ميان مي‏برد و درست به همين دليل است كه وفاداري سگ خانگي، او را به مراتب دوست‏داشتني‏تر از سر و همسر مي‏كند. نگهداري حيوانات خانگي، تبديل خانه‏ به خوابگاه، تقليل ازدواج به رابطه‏اي جنسي و بدون تعهد و… به خوبي گوياي مسئله فوق هستند. حتي همجنس‏خواهي زنانه بيش از آنكه نوعي لذت‏جويي جنسي باشد نوعي پاسخ منفعلانه به تحقير جامعه شهوتران است كه براي زنان، ارزشي بيش از كالاي جنسي قائل نيست.

–     آلودگي‏هاي شديد زيست‏محيطي، مصنوعي‏شدن زندگي و فاصله‏گيري از طبيعت

دوري انسان از طبيعت، ناتواني او از فهم رموز و اسرار عالم را به دنبال خواهد داشت. و فهم كاريكاتوري و منحصر در رياضيات از خلقت، درك خالق را دشوار مي‏كند. و مگر كسي كه به آسمان‏ها و زمين نمي‏نگرد به خلقت آن مي‏انديشد؟ و مگر نور پرژكتورها لذت بردن از مهتاب را ممكن مي‏كنند؟ پس تكليف «و ما خلقنا السّماوات و الارض و ما بينهما الّا بالحق» چه مي‏شود؟

–    تهي‏شدن زندگي از معنويت و دين

  معنويت و دين در جامعه و فرهنگ معاصر ابتدا از عرصه عمومي (با وقوع انقلاب فرانسه) و سپس از عرصه خصوصي (با وقوع انقلاب كمونيستي شوروي) حذف گرديدند و پيامدهاي جبران‏ناپذيري بر جا نهادند. گو اينكه امروزه تلاش‏هاي وسيعي براي جلوگيري از گسترش مجدد دين و بالاخص دين مبين اسلام در سراسر جهان در جريان است و اين امر خود مهمترين نشانه شكست دين‏گريزي انسان معاصر است.

سئوال اساسي اين است كه عليرغم معضلات مذكور و بسياري مسائل ديگر چگونه تمدن غربي هنوز دچار فروپاشي نشده است. واقعيت آن است كه امروزه شمارش معكوس براي فروپاشي تمدن نفسانيت‏مدار غربي آغاز شده است. و رابطه‏هاي بي‏ضابطه جنسي جاي خانواده، پارك‏ها و شهر بازي‏هاي شيك جاي طبيعت، عرفان‏هاي انحرافي، خرافات و باورهاي عاميانة بي‏اساس جاي دين را نخواهد گرفت. ‏

در عين حال تمدن غربي براي حفظ و بسط خود دست به خوانش مجدد از آيين‏ها و سنت‏هاي خود و ساير ملل خواهد زد. خوانش مجدد از آيين‏ها و سنت‏هاي ساير ملل در جهت بسط ارزش‏هاي غربي در جوامع ديگر، كسب درآمد، تخليه مشكلات هويتي و شخصيتي مهاجران، استفاده از ظرفيت‏هاي فرهنگي ديگر جوامع براي حل مشكلات رواني و اجتماعي جامعه خود و… مورد بهره‏برداري واقع مي‏شود. بنابراين به عنوان مثال جوامع غربي از ابداع مجدد يا امروزي شدن نوروز براي كاهش مسائل مهاجران ايراني، افغاني، تاجيك، پاكستاني و… و از موسيقي جاز آفريقايي براي پر كردن خلأهاي رواني و تخليه هيجاني جوانان جامعه خود و بسط ارزش‏هاي غربي به ساير جوامع بهره مي‏برند. و نام اين سرقت فرهنگي- تاريخي را با صفت چندفرهنگي و دموكراتيك بودن فرهنگ تطهير مي‏نمايند.

روز والنتاين به عنوان يك مناسبت و پتانسيل تاريخي تمدن رومي- مسيحي، يكي از موضوعات ابداع مجدد به شمار مي‏رود. در واقع با خوانش جديد و مدرنيستي از اين روز، يك مناسبت مذهبي به يك آيين امروزي و عرفي تبديل شده است. روز والنتاين با خوانش جديد داراي ويژگي‏هاي ذيل خواهد شد:

–    اشاعه تنوع‏طلبي‏هاي جنسي و لذت‏جويانه و تفسير غير شرعي و غير اخلاقي (مبتني بر اخلاقيات مدرن) از رابطه زن و مرد

–    سازگاري با ارزش‏هاي مصرف‏گرايانه نظام سرمايه‏داري از طريق توليد كالاهاي فرهنگي و هديه متناسب با اين روز

–    سازگاري با ارزش‏هاي فايده‏گرايانه از طريق فراهم كردن زمينه مبادله‏ي لذت جنسي كالايي‏شده

–    تأمين بخشي از نياز به هويت‏يابي جوانان غربي به دليل برخورداري ولنتاين از ريشه‏هاي تاريخي و تراژيك

–    مناسبت‏دهي به ايام سال در جهت معنابخشي به روزهاي زندگي و عمر جامعه در جهت ايجاد همبستگي اجتماعي و مدني

–    قابليت همگاني‏سازي و جهاني‏سازي اين روز از طريق اشتراك غرايز انساني در جهت گسترش سبك زندگي غربي

–    قابليت ايجاد شادماني همگاني‏ در جهت پوشش و ترميم نيهيليسم و اضطراب‏هاي ناشي از زندگي مدرن نظير: ترس از پيري، بيماري، مرگ و وانهادگي

–    تقدس‏زدايي از مقولات خانواده و ازدواج و طبيعي‏سازي و عقلاني جلوه دادن بي‏بند و باري‏هاي اخلاقي

–    گسترش شبكه‏هاي روابط جنسي، كجروانه و خرده‏فرهنگي به جاي روابط فطري- انساني، خانوادگي و محله‏اي نابودشده در غرب

–    گسترش سرگرمي‏ها و گذران اوقات فراغت در جهت فراموشي نابرابري‏هاي نظام غربي، تبعض‏هاي نژادي، قومي و جنسيتي

 امروزه با توجه به چرخش فرهنگي غرب (تحولات برخاسته از رنسانس و بالاخص مدرنيته متأخر)، روز والنتاين به روز اظهار علاقه مردان به دختران و زنان و بالعكس تبديل شده و طيف وسيعي از روابط نامشروع را دامن زده است. در كشور ما نيز ترويج اين روز با اهداف سلطه جويانه نظام سرمايه‏داري و بر ضد  ارزشهاي بنيادين جامعه مسلمان ايراني مي‏تواند منشاء مشكلاتي در آينده باشد.

برخي زواياي ترويج والنتاين عبارت است از:

ابعاد فرهنگي

·     رواج مدگرايي غربي، قهرمان‏سازي از غربيان، متناسب‏سازي و جايگزين كردن والنتاين  با آداب ملي

·     ترويج مظاهر فرهنگ استعماري، تهاجم فرهنگي و ترويج خرافه‏گرايي

ابعاد ديني و مذهبي

·     فرقه‏سازي، تبليغ و نفوذ نمادهاي مسيحيت در بين مسلمانان

·     تخريب باورهاي سنتي و مذهبي، روابط غير شرعي بين زن و مرد

ابعاد خانوادگي

·     ترويج دوستي‏هاي بي‏ضابطه ميان دختران و پسران، لطمه به ازدواج،  متزلزل ساختن بنيان خانواده

بنابراين لازم است توده‏هاي مردم براي مقابله با آثار سوء چنين آيين‏هايي  نسبت به آنها آگاهي داشته و از هر گونه تلاش براي ايجاد معادل ايراني يا ديني براي والنتاين پرهيز كرد. ساير پيشنهادات به شرح ذيل است:

1-  توجه بيشتر به جوانان و نوجوانان در خانواده و حمايت‏هاي معنوي و رواني بالاخص از دختران

2-  حمايت از توليد و توزيع كالاهاي فرهنگي در مناسبت‏هاي ايراني و اسلامي با توجه به “مصرفي شدن فرهنگ معاصر”، براي پر كردن خلأ موجود در اين زمينه

3-  ترويج مناسبات تقويمي ايراني و اسلامي از طريق برنامه‏هاي فرهنگي و توليد كالاهاي فرهنگي ارزان‏قيمت و حمايت از همه‏گير شدن آنها در سطوح ملي، منطقه‏اي و بين‏المللي

4-  پرداختن به راههاي تسهيل امر ازدواج (مسائل و موانع فردي/ رواني و اجتماعي/ ساختاري) از يكسو و تأكيد بر ابعاد تشكيل و تداوم زندگي سالم و ديني از سوي ديگر

5-  تبيين فلسفه و ضرورت مقاومت در برابر فرهنگ بيگانه و تشبه به كفار

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه