نقد تاریخ نگاری انقلاب اسلامی (کتاب سوم)

زمان انتشار: ۲۳:۰۴ ۱۳۹۱/۰۱/۱۶

مرکز اسناد انقلاب اسلامی در راستای انجام رسالت خود در مطالعه و تدوین تاریخ انقلاب اسلامی، گام تازه ی دیگری را در کنار کارهای پژوهشی متداول خود برداشته و طرح بررسی و نقد آثار مکتوب درباره ی انقلاب اسلامی ایران را نیز به مجموعه برنامه های پژوهشی خود افزوده است که اینک سومین اثر از […]

مرکز اسناد انقلاب اسلامی در راستای انجام رسالت خود در مطالعه و تدوین تاریخ انقلاب اسلامی، گام تازه ی دیگری را در کنار کارهای پژوهشی متداول خود برداشته و طرح بررسی و نقد آثار مکتوب درباره ی انقلاب اسلامی ایران را نیز به مجموعه برنامه های پژوهشی خود افزوده است که اینک سومین اثر از مجموعه ی مذکور به جامعه ی علمی و علاقه مندان مطالعات انقلاب اسلامی تقدیم می شود. در این مجلد، شش کتاب درباره ی ابعاد مختلف انقلاب اسلامی بررسی و نقد شده است. 
مقاله ی اول به نقد کتابِ «داستان انقلاب» نوشته ی محمود طلوعی اختصاص دارد که توسط روح الله سلطانیان نوشته شده است. طلوعی در این کتاب به دلیل سابقه ی سیاسی و علقه های ناسیونالیستی خود، بر نقش عوامل ملی در تحولات ایران تأکید می کند و نقش نیروهای مذهبی را کمرنگ جلوه می دهد. وی علاوه بر نادیده گرفتن نقش ِ مذهب و نیروهای مذهبی در تحولاتِ اخیر ایران، نقش نیرو های خارجی و مداخلات آنها را نیز کمرنگ جلوه داده، از نقش رهبری قاطع و شجاعانه ی امام خمینی(ره) در تحولاتِ منجر به انقلاب اسلامی عمداً یا سهواً غفلت کرده است که تفصیل موارد مذکور در مقاله آمده است. 
آقای حمید عصمتی در مقاله ی دوم به نقد کتاب «شورشیان آرمانخواه: ناکامی چپ در ایران» نوشته ی مازیار بهروز پرداخته است. کتاب شورشیان آرمانخواه، گرچه نسبت به بسیاری از آثاری که درباره ی جریان چپ در ایران منتشر شده از جایگاه مناسب تری برخوردار است، اما نقدهای بسیاری هم از لحاظ شکلی و هم از منظر داده های تاریخی و تحلیل جریانات مختلف بر آن وارد است که در این مقاله به طور مفصل به آن پرداخته شده است. 
در مقاله ی سوم، آقای فرهاد رزاقی کتاب «جادوی گفتار» نوشته ی غلام رضا کاشی را به نقد کشیده است. در این کتاب با عنوان فرعی «ذهنیتِ فرهنگی و نظام معانی در انتخابات دوم خرداد»، نویسنده درصدد پاسخ گویی به این پرسش اساسی است که انتخابات دوم خرداد نمایانگر چه تحولاتی در گفتار و نظام تبعیت سیاسی است؟ این اثر بر ادراکی خاص از مفهوم فرهنگ و نسبت فرهنگ و سیاست استوار است و بر مبنای چنان ادراکی تحولات جاری در سطح فرهنگ سیاسی مسلط در ایران را مورد مطالعه قرار داده است. جهت گیری خاص نویسنده و نادیده گرفتن برخی پیش نیازهای اولیه ی چنین مباحثی از سوی ایشان در این مقاله مورد نقد قرار گرفته است. 
در مقاله ی چهارم، کتابِ «جستارهایی درباره ی تئوری توطئه در ایران» ترجمه ی ابراهیم فتاحی توسط آقای محمد رجبی مورد نقد قرار گرفته است. کتاب مذکور گردآوری سه گفتار با عناوین «پارانوید در سیاست ایران» به قلم «یرواند آبراهامیان»، «توهم توطئه» به قلم «احمد اشرف» و «خلیل ملکی؛ تئوری توطئه و پیشبرد جامعه ی مدنی» به قلم «محمدعلی همایون کاتوزیان» می باشد، که به همت نشر نی در سال 1382 به چاپ رسیده است. مترجم بر چاپ چهارم این اثر (که هم اکنون در بازار وجود دارد) پیشگفتاری درباره ی ادبیاتِ موضوع «توهم توطئه» نوشته و ضمیمه ای نیز به آن افزوده که در حقیقت گزارشی از دستگیری «خلیل ملکی» توسط ساواک می باشد. اهمیت این مجموعه از آن روی است که تأثیر این پدیده ی اجتماعی را بر جامعه شناسی سیاسی ایران بررسی می نماید. 
آقای مجتبی حبیبی در مقاله ی پنجم، کتاب «جزیره ی سرگردانی» نوشته ی سیمین دانشور را نقد کرده است. این کتاب یکی از سه گانه ی وی و ادامه ی منطقی دیدگاه های نویسنده با پردازش بهترِ سبک، نثر و قصه گویی اوست. دانشور با شخصیت های داستانی، اما به قرینه ی خارجی سعی می کند تا خواننده را با خود همراه سازد. وی در قالب این کتاب برخی از ارزش ها و اعتقادات مذهبی و انقلابی مردم ایران را تخطئه کرده است. 
در مقاله ی آخر نیز کتابِ «جذابیتِ عشق؛ زندگی روشنفکران ایرانِ بعد از انقلاب» نوشته ی تورج زاهدی توسط آقای مهدی حق بین بررسی و معرفی شده است. «جذابیت عشق» رمانی است جذاب که با هدف طیف سنجی و بازشناسی روشنفکران در دوران جمهوری اسلامی ایران به رشته ی تحریر درآمده و در آن، به هر دو قشر روشنفکر غیرمذهبی و روشنفکر دینی پرداخته شده است. نگاه نویسنده به روشنفکری غیردینی، نگاهی انتقادی است و باور تورج زاهدی آن است که روشنفکران ایرانی، در زندگی شخصی خود کمتر موفق اند و در زندگی حرفه ای، مایه های حسادت، کینه توزی، نفرت، رفتارهای عوامانه و گاه بچگانه موجبات عدم تشخیص برای آنان را به بارمی آورد.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه