با حضور دانشجوی دانشگاه واریک بررسی شد:

وضع جامعه شناسی در انگلستان

نویسنده:

زمان انتشار: ۰۸:۰۳ ۱۳۹۳/۰۶/۱۸

ما باید یک چیز را از آن‌ها تقلید کنیم و آن هم این‌که خودمان باشیم. آن‌ها دقیقاً خودشانند. کشورهایی که مشکل هویتی ندارند و نمی‌خواهند از کسی تقلید کنند، سعی می‌کنند خودشان باشند. جامعه‌شناسی رابطه‌ی بسیاری با مسائل اجتماع دارد و جامعه‌شناسی انگلستان هم مرتبط با مسائل انگلیسی است

نشست «جامعه‌شناسی در انگلستان» با هدف پرسش از وضع جامعه‌شناسی و مسائل آن در این کشور، بررسی چگونگی نگرش به علوم اجتماعی در انگلستان، نوع پیوند این رشته با رشته‌های دیگر در جامعه‌ی انگلیس و همچنین بررسی وضعیت رویکردهای دینی و الهی در جامعه‌شناسی این کشور با حضور سیدمرتضی هاشمی مدنی، دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی معرفت در دانشگاه واریک انگستان، در موسسه اشراق برگزار شد.

هاشمی مدنی در ابتدای نشست ضمن برشمردن مسائل اصلی علوم اجتماعی در جامعه انگلیس گفت: ما باید یک چیز را از آن‌ها تقلید کنیم و آن هم این‌که خودمان باشیم. آن‌ها دقیقاً خودشانند. انگلستان با این‌که به دلیل صدور دموکراسی به کشورهای دیگر حمله می‌کند، خود چیزی با عنوان قانون اساسی ندارد و ملکه است که قانون را تعیین می‌کند. کشورهایی که مشکل هویتی ندارند و نمی‌خواهند از کسی تقلید کنند، سعی می‌کنند خودشان باشند. جامعه‌شناسی رابطه‌ی بسیاری با مسائل اجتماع دارد و جامعه‌شناسی انگلستان هم مرتبط با مسائل انگلیسی است. شاید یکی از مشکلات ما نیز این باشد که جامعه‌شناسی ما مبتنی بر جامعه‌ی خودمان نیست. یکی از مرکزی‌ترین مسائل جامعه‌شناسی چیزی است که به آن دموکراسی رادیکال می‌گویند که قدرت گرفتن مردم توسط شبکه‌های اجتماعی و اینترنت، افزایش تحصیلات دانشگاهی و… است. مردم کم‌کم قدرتمند می‌شوند و به هم مرتبط می‌شوند. در انگلستان خیلی به این مسائل توجه می‌کردند و این موضوع محوری خیلی از جامعه‌شناسان است.

 هاشمی مدنی در ادامه به  به حاشیه رفتن مطالعات جنسیتی و فمنیستی در انگلیس اشاره کرد و گفت: یکی از نمادهای این  به حاشیه رفتن این است که مؤسساتی که مطالعات زنان و مطالعات جنسیت داشتند، یکی پس از دیگری بسته می‌شوند. همان اتفاقی که دو دهه‌ی پیش برای مطالعات فرهنگی اتفاق افتاد. بواسطه پیوند جامعه شناسی با مسائل اجتماعی و با توجه به اینکه مطالعات فمنیسم و جنسیت به نتایج اجتماعی خود دست یافته است دیگر برای کسی مساله نیست و برای همین در حال افول است. همین‌طور دانشگاه واریک  از معدود دانشگاه‌هایی است که مسائل پسااستعماری هنوز در آن تدریس می‌شود. در حال حاضر گفتمان چپی که به فکر نابرابری‌هاست، بیشتر به سمت جامعه‌شناسی جنبش‌ها در حرکت است.

وی در ادامه پیرامون مطالعات بین رشته‌ای گفت: یک تفاوت عمده و عمیقی بین آمریکا و انگلیس وجود دارد. سیستم دانشگاهی انگلیس مبتنی بر مطالعات بین رشته‌ای است. شاید کمتر از چهل درصد استادان بخش ما در دانشگاه، تحصیلات کلاسیک جامعه‌شناسی داشته باشند. اما در آمریکا برعکس است. بیشتر دانشگاه‌های آمریکایی مرزهای بین رشته‌ای را خیلی جدی می‌گیرند. من فکر می‌کنم دلیل زایایی سیستم دانشگاهی انگلستان در قیاس با آمریکا همین باشد. دانشگاه‌های قدیمی‌تر و با سابقه‌تر بیشتر به این مرزبندی‌ها توجه دارند و دانشگاه‌های تازه‌تر خیلی به این امر توجهی ندارند و فعال‌ترند.

هاشمی مدنی در پاسخ به این پرسش که رابطه نهاد علم و دولت در انگلستان چگونه است  گفت: در جوامع توسعه‌یافته رابطه‌ی حکومت با جامعه‌ی مدنی و روشنفکران و محیط‌های دانشگاهی از زمین تا آسمان با اینجا متفاوت است. دولت خیلی به این چیزها اهمیت نمی‌دهد. سیستم کنترل دیگر سیستم کنترل سخت نیست. سیستم سیاسی نیست؛ بلکه بیشتر اقتصادی است. معمولاً خیلی کم دخالت دولت را شاهد هستیم. اما به‌صورت ایجابی اتفاقاتی از سوی دولت رخ می‌دهد؛ اخیراً مؤسسه‌ای در دانشگاه واریک تشکیل دادند به نام «ضد تروریسم» که مرکز توجهش مطالعات مربوط به مسلمانان انگلیس است و دولت هم بودجه آن‌ها را تامین می کند.

این دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی سواد عمومی مردم انگلیس را در سطح بالایی ارزیابی کرد و گفت: خیلی از آن‌ها از مسائل روز تهران با خبر هستند. ولی مردم آمریکا به نسبت انگلیسی‌ها سواد عمومی پایینی دارند.

هاشمی مدنی در پاسخ به این سوال که جایگاه الهیات اجتماعی در علوم اجتماعی انگلیس کجاست گفت: در حدود بیست، بیست‌و‌پنج سال اخیر نظریاتی که معروف به پست‌سکولار شده‌اند و سکولاریم را به چالش می‌کشند، گسترش پیدا کردند اما هنوز در جامعه‌شناسی آن‌قدر مورد اعتنا نیستند. گیدنز یکی از جامعه‌شناسانی است که در این زمینه نظریه دارد. برخی دانشمندان دیگر هم هستند که به‌شدت مسیحی‌اند و خود را متکلم می‌دانند. هابرماس خیلی به مسیحیت می‌پردازد. خیلی از اندیشمندان می‌آیند بر یک شخصیت مسیحی یا یهودی متمرکز می‌شوند و او را احیا می‌کنند و می‌گویند او یک متفکر اجتماعی بوده است و از مفاهیم بسیار ارزش‌بنیان آن‌ها استفاده می‌کنند.

وی ادامه داد: در آنجا سنت آزادی اندیشه خیلی به چشم می‌خورد ولی اگر ظاهر را نگاه کنیم، تصور می‌کنیم هرکسی هر کاری می‌تواند بکند؛ درحالی که این‌گونه نیست. این ظاهر به نظر من مفید است و اگر غربی بودم به آن افتخار می‌کردم ولی همین ساختار هم محقق را از جهات دیگری به‌شدت محدود می‌کند. سنت آزادی اندیشه آن‌قدر در جامعه ریشه دوانده است که مردم هم جامعه را از آن خود می‌دانند. آزادی عمومی و آزادی اندیشه آن‌قدر در این تمدن بنیان دارد و جنبش‌های عمومی از افکار عمومی حمایت می‌کنند که دولت جرات ورود پیدا نمی‌کند.

هاشمی مدنی در پاسخ به این سوال که در انگلیس  “مردم  چگونه وجود دوربین‌های متعدد و نظارتی در خیابان را می‌توانند با آزادی جمع کنند؟” گفت: در انگلستان هم به آن دوربین‌ها خیلی اعتراض شد اما مردم در نهایت می‌گویند مگر با آن دوربین‌ها می‌خواهند با من چه کنند؟ دولت آزادی مرا محدود نمی‌کند. این تصور در انگلستان وجود دارد که حتی اگر دولت هم بخواهد از دوربین ها علیه من استفاده کند می توانم او را به دادگاه می‌کشانم.

هاشمی همچنین پیرامون بحث مهاجران در اروپا گفت: مهاجران از مشکلات کشورهای اروپایی هستند و برای سبک زندگی خیلی از مردم آنجا ایجاد مشکل می‌کند اما دولت نمی‌تواند آن‌ها را بیرون کند؛ چراکه جامعه‌ی مدنی به‌شدت در آنجا قوی است.

او در پایان درباره‌ی تأثیر اندیشمندان در جامعه‌ی انگلستان گفت: بسیاری از اندیشمندان حضور اجتماع فعالی دارند. مثلاً در جهت تغییرات در برنامه‌ی مدارس تحقیقاتی را انجام می‌دهند. به‌گونه‌ای که عقاید مسیحی آن‌ها تأمین بشود.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه