پیوست فرهنگی و هنری انرژی صلح آمیز هسته ای ما کجاست؟

نویسنده:

پایگاه علوم اجتماعی اسلامی ایرانی

زمان انتشار: ۱۸:۰۶ ۱۳۹۴/۰۴/۱۵

از دیگر موضوعات بسیار جالب توجه در فرهنگ سازی انرژی هسته ای، ساخت اسباب بازی های اتمی در آمریکا است. آزمایشگاه انرژی اتمی گیلبرت یو 238 یک آزمایشگاه اسباب بازی است. هدف این وسیله بازی آنگونه که اعلام شده این است که به کودکان اجازه دهد با استفاده از موارد رادیو اکتیو، واکنش شیمیایی را تولید و مشاهده کنند. جالب تر اینکه این اسباب بازی اولین بار سال 1950 تولید و عرضه شده است.

ما در طول سال های اخیر درگیر مسأله ای به نام انرژی هسته ای و تبعات سیاسی اجتماعی آن بوده ایم و  این موضوع وارد مباحثات روزمره مردم شده است. خود موضوع انرژی هسته ای چنان اهمیتی در جامعه پیدا کرد که بخشی از مناقشات انتخاباتی نامزدهای ریاست جمهوری را به خود اختصاص داد ودر ماه هایی که گذشت مساله تحریمهای مرتبط با انرژی هسته ای و مذاکرات هسته ای سهم عمده ای در رسانه های رسمی و غیر رسمی کشور داشتند. اما نکته قابل توجه این بود که این حجم از تولیدات رسانه ای بازنمایی خود مذاکرات و نحوه تعامل طرفین مذاکره را پوشش می داد. اما با بررسی این بازنمایی ها می توان دریافت که درباره نسبت انرژی هسته ای و زندگی روزمره مردم، وضعیت این مساله در کشورهای مختلف و نیز آینده این انرژی در جهان  کمتر شاهد تولیدات رسانه ای بوده ایم.

مثلا در رسانه ملی در بخش های مختلف خبری، تحلیل های پس از خبر و مناظراتی که عموماً در شبکه خبر و بخش های تحلیلی خبری انجام می گرفت، مستندهای تلویزیونی اغلب در خصوص مباحث سیاسی و امنیتی مرتبط با مذاکرات و تحریمها بوده است. جز یک مستند در برنامه پایش با موضوع اهمیت انرژی اتمی در کشاورزی و  چند مستند کوتاه پویانمایی و مستند تلویزیونی در برنامه ثریا با موضوع اهمیت انرژی هسته ای تولیدات دیگری مشاهده نشد.

با این همه اما مقایسه تولیدات رسانه ای و فرهنگی هنری در دیگر کشورها، به راه افتادن جنبش های اجتماعی در حمایت از انرژی هسته ای پاک و صلح آمیز و بومی و … در نسبت با کشورمان می تواند قابل توجه باشد.

نشریه فرهنگی، تحلیلی «راه» طی شماره اخیر خود پرونده ای در این خصوص گشوده است و برخی از مصادیق این فرهنگ سازی را در آمریکا و ژاپن و دیگر کشورها بررسی کرده است.

در این بررسی نقش و کارکرد والت دیزنی به عنوان یکی از مشهورترین کمپانی های ساخت پویانمایی در آموزش مصارف صلح آمیز و نحوه تولید انرژی هسته ای برجسته شده است. در ادامه نقش آموزش و پرورش رسمی در این باره نیز قابل توجه است.

«سایت رسمی کمیسیون ساماندهی هسته ای ایالات متحده (U.S.NRC)» با هدف تولید واحدهای درسی جداگانه و مجزا در موضوعات مرتبط با هسته ای به کار خود ادامه می دهد. مثلاً در درس پرتوافشانی رادیو اکتیو دانش آموزان باید با مباحث تأثیرات رادیواکتیو، مزایا و خطرات آن، تنظیم و تولید رادیو اکتیو و … آشنا شوند.

از دیگر موضوعات بسیار جالب توجه در فرهنگ سازی انرژی هسته ای، ساخت اسباب بازی های اتمی در آمریکا است. آزمایشگاه انرژی اتمی گیلبرت یو 238 یک آزمایشگاه اسباب بازی است. هدف این وسیله بازی آنگونه که اعلام شده این است که به کودکان اجازه دهد با استفاده از موارد رادیو اکتیو، واکنش شیمیایی را تولید و مشاهده کنند. جالب تر اینکه این اسباب بازی اولین بار سال 1950 تولید و عرضه شده است.

شما تصور کنید آمریکا در سال های پس از جنگ جهانی دوم و پس از استفاده از بمب هسته ای که منجر به مرگ 100 هزار نفر در همان لحظه انفجار شد، چه نیاز مبرمی به فرهنگ سازی در خصوص اهمیت انرژی اتمی در بهبود بخش های مختلف کشور داشت. البته در ادامه توضیح خواهیم داد که نقش اصلی در این فرهنگ سازی را «والت دیزنی» ایفا کرده است. اما در بخش لازم است اشاره کنم در همان اواخر دهه 40 و دهه های 50 و 60 میلادی بیشترین حجم اسباب بازی های اتمی تولید و در دسترس کودکان و نوجوانِ بی خبر از جنگ و کشتار وحشیانه دولت قرار گرفت. به جز آزمایشگاه انرژی اتمی گیلبرت یو 238، کیت انرژی اتمی چمکرافت در دهه 40، آزمایشگاه انرژی اتمی باشگاه علوم پایه آمریکا در دهه 60 و کیت ردیاب رادیو اکتیوِ کتابخانه علوم نیویورک در سال 1958 بخشی از اسباب بازی های اتمی آمریکا در سال های پس از جنگ جهانی دوم است. به این لیست اسباب بازی های اتمی سیمپسون، آزمایش هسته ای دکتر دردفول، تفنگ های اتمی، روبات اتمی و … را نیز اضافه کنید.

ماجرا زمانی جالب تر می شود که بدانید نظرات گیربرت، سازنده مهمترین و تأثیرگذارترین اسباب بازی اتمی آمریکا در خصوص اسباب بازی چیست. وی معتقد بود اسباب بازی ها بنیان و اساس ساختار «شخصیت آمریکایی جامد و بی روح» هستند و بسیاری از اسباب بازی های او انواع نکات آموزشی مهم را برای آن ها در بر داشته اند.

از موارد بسیار مهم و حائز اهمیت در بحث فرهنگ سازی اهمیت انرژی هسته ای، اتفاقات کشور ژاپن است. این کشور به عنوان بزرگترین قربانی سلاح های هسته ای، بزرگترین مانع را در استفاده از انرژی اتمی داشته است. مردم این کشور که انرژی هسته ای را مساوی با بمب و کشتار وسیع می بینند، در مقاطع مختلف با احداث کارخانه های تولید سوخت اتمی مخالفت های جدی کرده اند. وضعیت برای دولت این کشور که خواهان به کارگیری این نوع از انرژی در مصارف گوناگون کشور است، زمانی سخت شد که همین کارخانه های تولید سوخت هسته ای نیز با انجام آزمایش هایی، از مردم محلی اطراف کارخانه قربانی گرفت. گاهی مخالفت ها چنان اوج می گرفت که 30 میلیون ژاپنی (یعنی حدود یک سوم جمعیت کشور) علیه فعالیت های هسته ای طومار جمع می کردند.

با این حال آزانس های تبلیغاتی ژاپن به معرفی رشته ی هسته ای در مدارس پرداخته و روزی را به نام توان هسته ای نام گذاری کردند. این آژانس ها نمایشگاه هایی را برای انتفاع ماهی گیران و کشاورزان –دو گروهی که که به صورت تاریخی نگرانی هایی را در مورد پیشرفت های هسته ای نشان داده بودند- ترتیب دادند. جریان مالی همچنین به سمت مناطقی که مایل به احداث نیروگاه هسته بود، سوق یافت.

اما در نهایت به خدمات بزرگ والت دیزنی به انرژی اتمی آمریکا می رسیم. همانگونه که در بالا اشاره کردم، پس از جنگ جهانی دوم و اتفاقات ناگوار مرتبط با آزمایشات اتمی در جنگ، مخالفت های رو به رشدی در جامعه دانشمندان و عموم مردم جریان داشت.

به منظور مقابله با مخالفان استفاده نظامی از تسلیحات اتمی، دولت آیزنهاور فعالیت ارتباطی عمومی ای را با نام «اتم ها برای صلح» آغاز نمود.که در آن تبلیغات مثبتی برای ترویج استفاده از انرژی اتمی انجام داده می شد. جانشین مدیر آژانس اطلاعاتی ایالات متحده، در نامه ای به رییس جمهور آیزنهاور در 20 دسامبر 1955، گزارشی از فعالیت های اداره خد ارائه کرده کاست. در بخشی از این گزارش آمده است: ما همچنین کنفرانس های اولیه مناسبی با والت دیزنی –که مخاطبین خارج از کشورش بیشتر از دیگران است- پیرامون کارتون «اتم ها برای صلح» داشته ایم.

«دوست ما اتم» نیز پس از کارتون «اتم ها برای صلح» و بر بستر همان کارتون ساخته شد. دوست ما اتم با تلفیقی از فیلم برداری و انیمیشن، بعد از داستان غول به تاریخ بین المللی انرژی اتمی می رسد و اوج داستان نیز اشاره به بهره گیری آمریکا از تکنولوژی است. به منظور تسکین نگرانی های عمومی، انرژی اتمی به عنوان یک آیتم رایج و متعارف در منزل معرفی می شود.

«دوست ما اتم» هم به عنوان یک فیلم تلویزیونی و هم به عنوان یک کتاب همراه، که در زبان های متعددی چاپ شد، موفقیت بسیار بزرگی کسب کرد. این موفقیت با همکاری های بعدی بین جنرال داینامیکس، دولت ایالات متحده و دیزلی لند برای توسعه ی یک سواری جدید دو میلیون پانصد هزار دلاری متشکل از هشت زیردریایی اتمی مجهز به دستگاه تهویه مطبوع، ادامه پیدا پس از این، بخش «تومارولند» از مجیک کینگدام دیزنی دارای بزرگترین ناوگان زیردریایی های اتمی دنیا شد. در 14 ژانویه 1959 در مقابل چشم میلیون ها بیننده برنامه تلویزیونی ای بی سی،  معاون رییس جمهور ریچارد نیکسون و خانواده اش به چارلز کرک پاتریک – سرتیپ نیروی دریایی- و والت دیزنی در نخستین سفر ناوگان زیردریایی دیزنی پیوستند.

یک نشانه از اینکه تا چه اندازه این سواری در تبلیغ سلاح اتمی آمریکا موفق بود را می توان در گزارش کریستین ساینس مانیتور مشاهده کرد. آنجا که با اشتیاق عنوان می دارد: همه چیز با جادو و رنگ دیزنی به سرگرمی محض تبدیل شده، انگار هدف واقعی از دستاوردهای تکنولوژیکی، شادمانی انسان بوده است.

البته این موارد، خلاصه ای اندک از فعالیت های فرهنگی انجام گرفته در کشورهای جهان برای بستر سازی فرهنگ سازی در امر صنعت هسته ای هستند. دستگاههای فرهنگی جمهوری اسلامی در دفاع از دستاوردها و پیشرفتهای صورت گرفته در عرصه انرژی هسته ای در عرصه فرهنگ و هنر چه کرده اند؟

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه