چه جریانی فیلم قلاده های طلا را تحریم کرد؟!

زمان انتشار: ۱۶:۳۳ ۱۳۹۱/۰۱/۲۱

نفوذ سرویس های جاسوسی در وزارت اطلاعات، جدا کردن صف معترضین و جاسوس های انگلیس و آمریکا و… همه و همه گویای انتقادی بودن فیلم قلاده های طلا به حکومت است تا سفارشی بودن آن. اما چرا این فیلم را نماد حکومت و دیکتاتوری معرفی می کنند و دست به تحریم آن می زنند؟ اصلاً این تحریم از سوی چه جریانی اتفاق می افتد؟

این مطلب به هیچ وجه قصد توهین، تقبیح و یا تطور فکری یک گروه
و یا جریان خاصی را ندارد، چرا که نگارنده به تحقیق می
داند که با
خواندن یک یادداشت نه کسی از اعتقادهای خود باز می
گردد و نه
تغییری شگرف در او رخ خواهد داد؛ اما همان مقدار که خواننده را کمی به فکر فرو
برد، نویسنده را بس خواهد بود.

با اکران فیلم های سینمایی «گشت ارشاد»، «خصوصی» و «قلاده های طلا» در
ایام نوروز و استقبال به نسبت خوب تماشاگران سینمایی از این آثار، جنجال
های سیاسی و
غیرسیاسی در رسانه
ها، شبکه های اجتماعی و مطبوعات به وجود آمد تا جایی که برای عدم اکران
فیلم
های «گشت ارشاد» و «خصوصی» تجمعی نیز در مقابل وزارت فرهنگ و
ارشاد اسلامی برگزار شد- بگذریم از این که این جنجال
ها صرفاً مربوط
به مشکلات فیلم
ها بوده یا این که هدف مورد توجه قرار گرفتن و بالا بردن گیشه ی آن ها بوده است– و
از طرفی این دو فیلم را در مقابل فیلم «قلاده
های طلا» که
بسیاری از منتقدین سینمایی آن را «سیاسی
ترین فیلم تاریخ سینمای ایران» می دانند، قرار
دادند تا با ایجاد یک دوگانه هم
چون «اخراجی ها 3» و «جدایی نادر از سیمین»، گیشه ی آن فیلم ها را هم بالا
ببرند.

 

این ها در شرایطی است که این دو فیلم را به عنوان منتقدان حکومت
مطرح می
کنند و «قلاده های طلا» را فیلم سفارشی حکومت، مدافع دیکتاتوری، خوشایند
رهبر، مخالف جنبش مصطلح سبز، هم
پیمان نشان دادن مردم با دستگاه های جاسوسی
خارج[1] و …. می
خوانند که به دفاع از نظام می پردازد و با
این شیوه سعی در محکوم کردن قلاده
های طلا و دعوت به «تحریم» آن دارند.

از طرف دیگر با مطرح شدن توقف اکران دو فیلم «خصوصی» و «گشت
ارشاد» به دلیل ابتذال
های موجود در آن ها، این کار را از سوی «ابوالقاسم طالبی» و تیم رسانه ای همسوی او و
در جهت یکه تازی «قلاده
های طلا» معرفی کردند؛ بگذریم از این که این توقف در 4 سینمای
حوزه
ی هنری اتفاق افتاد و چند سینمای شهرداری نیز که قرار بود به
جای آن
ها فیلم های «نارنجی پوش» و «بوسیدن روی ماه» را اکران کنند، به دلیل
مخالفت پخش کننده
های این دو فیلم، لغو شد و خصوصی و گشت ارشاد هم چنان بر پرده ی سینما به چشم
می
خورد.

هم چنین این را هم نادیده می گیریم که اگر
قدرت دست طالبی و هم
دستانش-اصطلاح منتشر شده از سوی رسانه های ضد انقلاب-
بود؛ می
توانستند به هیچ وجه پروانه ی اکران این
فیلم
ها را ندهند تا با خیال راحت همه را پای «قلاده های طلا»
بکشانند؛ نه این که بعد از اکران آن
ها با این همه جار و جنجال جلوی آن ها را بگیرند.
در این بین چند سؤال مطرح می
شود. آیا «قلاده های طلا» یک فیلم سفارشی است و نقدی در آن وجود ندارد؟ آیا
خصوصی و گشت ارشاد فیلم
های منتقد حکومت اند؟ تحریم قلاده های طلا یک امر متعارف در فرهنگ و هنر است؟ چه کسی حکم تحریم
را می
دهد؟ و….

نگارنده، فیلم های «گشت ارشاد» و «قلاده های طلا» را
مشاهده کرده و قصد تماشای فیلم «خصوصی» را نیز دارد؛ چرا که بدون تماشا نمی
تواند در مورد
آن قضاوت کند اما تماشای آن دو فیلم حقیقتی را مطرح می
کند که با پازل
چیده شده در بالا متفاوت است. «گشت ارشاد» همانند باقی فیلم
های «سعید
سهیلی»، فیلمی با درون
مایه ی طنز است که در ادبیات سینمایی به «طنز سیاه» شهرت دارد و بیش تر به عادی سازی یک سری ناهنجاری های اجتماعی می پردازد تا
انتقادهای حکومتی و آن چه که باعث توجه به آن می
شود، در درجه ی اول نام حساس
فیلم و قرینه
ی بیرونی آن بوده و بعد از آن جوّ سازی عوامل فیلم، از جمله
همان تجمع و… است که باعث نگاه به آن شده است؛ اما «قلاده
های طلا» که به
سیاسی
ترین فیلم تاریخ سینمای ایران شهرت یافته است را می توان به لحاظ
محتوایی یک سلسله انتقاد جدّی به وزارت اطلاعات و نیروی انتظامی دانست و محوریت
فیلم را نیز برخلاف اخبار فضای موجود در «فیس بوک، توییتر و …» بر عملکرد این دو
نهاد در انتخابات سال 88، معطوف دانست.

نفوذ سرویس های جاسوسی در رده های بالای وزارت اطلاعات، اشتباهات مختلف در نحوه ی برخورد و
سستی
های نیروی انتظامی، جدا کردن صف معترضین و جاسوس های انگلیس و
آمریکا که حتی در سکانسی از فیلم از زبان فرمانده
ی بسیج بیان می شود و جمعیت
وسیع روز 25 خرداد را مردم معترضی می
داند که برای حفظ جمهوری اسلامی خون دل خورده اند و برای آن ها حق اعتراض
هم قائل است. ادعای مسالمت آمیز بودن تجمع
های مردم در سال 88 را می پذیرد و… همه
و همه گویای انتقادی بودن فیلم به حکومت است تا سفارشی بودن از سوی آن. اما چرا
این فیلم را نماد حکومت و دیکتاتوری معرفی می
کنند و دست به
تحریم آن می
زنند؟ اصلاً این تحریم از سوی چه جریانی اتفاق می افتد؟

تحریم آثار سینمایی در تاریخ به هیچ وجه سابقه نداشته است و
تنها فیلمی که در سینمای جهان تحریم شده است، فیلم «مونیخ»، در سال 2005م. بوده
است که از سوی انجمن صهیونیستی آمریکا (
zos) این تحریم اعلام شد و علت آن را هم
ضدصهیونیستی بودن فیلم اعلام کردند. در ایران عموماً این تحریم
ها از سوی
گروهی کانالیزه می
شود که نام خود را اصطلاحاً «روشنفکر» می گذارند و علاوه
بر تحریم با انتشار نسخه
های کپی از فیلم ها برای پایین آوردن گیشه ی این فیلم ها تلاش می کنند؛ باز از
این می
گذریم که سال هاست همین افراد، فریاد می زنند که نسخه ی قاچاق فیلم ها را نخرید که
به فرهنگ و هنر، این جنس لطیف و ظریف، آسیب می
رسد؟!

با اکران فیلم های سینمایی «گشت ارشاد»، «خصوصی» و «قلاده های
طلا» در ایام نوروز و استقبال به نسبت خوب تماشاگران سینمایی از این آثار، جنجال
های
سیاسی و غیرسیاسی در رسانه
ها، شبکه های اجتماعی و مطبوعات به وجود آمد تا جایی که برای عدم اکران
فیلم
های «گشت ارشاد» و «خصوصی» تجمعی نیز در مقابل وزارت فرهنگ و
ارشاد اسلامی برگزار شد.

این رفتار متعصبانه یا همان دگماتیسمی که به رفتارهای خارج از
چارچوب فکری گفته می
شود، با نگاهی یک جانبه و خارج از حد انصاف با مسایل برخورد می کند و این
افراد بیش
تر به نام «متحّجر» نامیده می شوند تا یک
روشنفکر!
گروهی که در داخل دست به این تحریم ها می زنند و نام خود
را «روشنفکر» می
گذارند، بعد از انقلاب اسلامی دچار یک شُک عمیق شدند و این شُک
باعث گردید که از روش
های معقول و منطقی خارج شده و حس تنفر خود را با این روش های غیرمعمول،
غیرمعقول و غیراخلاقی نشان دهند. این گروه که هنر را مُلک طِلقخود می
دانند، وقتی یک
تفکر نقض آن
ها مطرح می شود، در مقابل آن می ایستند و با ایجاد «تنفر»، سعی در اثبات خود دارند. این جریان
از آن جا که نیروی اجتماعی ندارد، وجود خود را بر دو پایه
ی «توهم و
نفرت» بنا کرده است و هر آن چیزی که بخواهد در آن
ها این توهم را
بشکند و یا نفرت را کم کند، دشمن تلقی می
شود و همانند «قلاده های طلا» به مبارزه با آن می پردازد.

مخاطب در مقابل این جوّ رسانه ای و امواج
شبکه
های اجتماعی، واکنش های مختلفی را بروز می دهد که یکی از آن ها نگاه افراطی و متحجرانه و همسویی با این موج تحریم است و
عواقب آن ساختن صفحه
های متعدد فیس بوکی مانند «از ابوالقاسم طالبی متنفرم»، «از
بازیگران قلاده
های طلا متنفرم»، «بیایید قلاده های طلا را
تحریم کنیم» و الا ماشاالله صفحه
ی دیگر است که از سوی کسانی ساخته می شود که به هیچ
وجه تا به حال فیلم را ندیده
اند و گاهاً اصلاً اهل هنر و سینما نیستند و تنها سوار بر
امواج جوّ سازی
ها شده اند. حتی خیلی از این ها اگر یک بار این فیلم را مشاهده کنند، شاید آن را همسوی خود
دانسته و مُبلّغ آن شوند اما این حق را برای خود قائل نمی
شوند که ابتدا
به نظاره
ی قلاده های طلا بنشینند، بعد از آن تصمیم به نفی یا اثبات آن بگیرند.

نمونه ی بارز این جوّ سازی ها را حتی در مصاحبه ی «مسیح(معصومه) علی نژاد» که خود را یک روزنامه نگار حرفه ای می داند با
ابوالقاسم طالبی می
توانیم مشاهده کنیم که مسیح علی نژاد که تا به
حال فیلم را ندیده است، آشکارا بیان می
کند که آقای طالبی شما در فیلم تان معترضین را
یا «اراذل و اوباش دانستید» یا «عامل بیگانه» یا «فریب خورده» که ابوالقاسم طالبی
در جواب می
گوید که شما فیلم را ندیده اید و دارید
قضاوت می
کنید. معترضین در فیلم من مورد تکریم قرار گرفته اند و این
تکریم حتی از زبان یک فرد بسیجی در پایگاه بسیج، بیان می
شود.[2]

نگاه متحّجرانه به مسایل، در کنار نگاه تجددگرایانه، دو پرتگاه
جهنمی هستند که در این سوی و آن سویِ صراط عدل، دهان باز کرده
اند
و برای نتیجه
گیری درست باید با نگاه عادلانه و منصفانه به مشاهده نشست تا
حقیقت را کشف کرد. 

حقیقت این است که «عرف روشنفکری «عرف عامّ» جامعه ی ما نیست.[3]»
و مردم ما بنا به خواست و علاقه
ی روشنفکران عمل نمی کنند. فروش بالای «قلاده های طلا» تا
کنون نیز مؤید همین مطلب است. مشاهده
ی حقیقت باعث تثبیت و یا تخریب این فیلم و موارد مشابه آن می شود نه حمله های تنفرآمیز
جریان
های خاص به آن چه خوب می گوید سید شهدای
اهل قلم که «عرف عام هم
چون رودخانه ای در عمق جریان دارد، اما عرف خاص کفی است که می جوشد و سطح و
ظاهر را پوشانده است و اجازه نمی
دهد که باطن آن یعنی رودخانه را ببینیم. هیاهوها نباید ما را
به اشتباه بیندازد که هرچه هست و هر که هست هم اینانند که در هفته نامه
ها و ماهنامه ها و فصلنامه ها قلم می زنند.»[4]

نگاه متحّجرانه به مسایل، در کنار نگاه تجددگرایانه، دو پرتگاه
جهنمی هستند که در این سوی و آن سویِ صراط عدل، دهان باز کرده
اند و برای
نتیجه
گیری درست باید با نگاه عادلانه و منصفانه به مشاهده نشست تا
حقیقت را کشف کرد. یک چیز را نمی
توان نادیده گرفت و آن این که هرگاه مشکلی سیاسی پا می گیرد و مرضی
سیاسی عارض یک جامعه می
شود، یک جانب ماجرا- که نیاز بیش تری به پایِ
کار نگه داشتن افرادش دارد- دست به دامان مسایل تئوریک و عملیک(!) می
شود و انواع و
اقسام حرف
هایی را که می تواند بر طرف مقابل چماق کند، بر زبان و قلم جاری می سازد- هم چنان که این
جماعت به اصطلاح روشنفکر بر سر ابوالقاسم طالبی و همفکرانش می
کوبند- البته
واضح است که این کوبش رسانه
ای به خاطر تقوای علم و دعوای فضل نیست و این پرخاشگری؛ صرفاً
یک ضلع از چند ضلعی سیاسی ماجراست.

از نظر نگارنده، پرسش باب گفت وگو را باز می کند و پرسش
بدون گفت
وگو صرفاً یک موجود ناقص و بی خاصیت است و
بنا نیست که زندگی انسان صرفاً با پرسش خشک و خالی سامان پیدا کند و بهبود یابد.
گفت
وگو دنباله ی پرسش است و تا پای گفت وگو باز نشود،
مسأله
ای حل نخواهد شد و عقده ای گشوده نمی شود. هم چنان که تا در معرض این عارضه ی فرهنگی-
قلاده
های طلا را می گویم- قرار نگیرید، نه می توانید و نه
باید در مورد آن نظر دهید که شرط عقل این چنین حکم می
کند.

سؤالی که باید از این جماعت روشنفکر پرسید، این است که اگر
گوشی برای شنیدن و چشمی برای دیدن نباشد؛ آیا تفکر متوقف می
ماند و تمام؟
اگر هرکس صرفاً صدای خودش را بشنود و گوش
ها صرفاً به درون باز باشد، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ آیا تفکر
متوقف خواهد شد و خلاص؟ پاسخ آن
جاست که کاروان تفکر منتظر یکی دو نفر یا حتی جوامع نخواهد
ماند و به پیش می
رود و آن که خود را از نعمت گوش شنوا محروم می کند، هاضمه ی خود را ضعیف
می
دارد و به حرف های صد من نیم غاز دل خوش می کند- مثل کبکی
که سر در برف کرده و چون کسی را نمی
بیند، فکر می کند که کسی هم او را نخواهد دید- و البته نشاط در تفکر با دل
سپردن به هم
سخنی[نه یک سخنی] و گفت وگو ظهور می کند و تفکر بی نشاط، تفکر نیست چرا که تفکر رفتن است.[5]

پی نوشت ها؛

1- مصاحبه ی مسیح
(معصومه)علی نژاد با ابوالقاسم طالبی

2- همان

3- 
شهید آوینی، تجدد و تحجر

4- همان

5- یادداشت
«در مزایای هم سخنی
]=گفت وگو[»

 

 

 

 

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه