گفتاری از دکتر جمشیدی ها پیرامون رشته دانش اجتماعی مسلمین

منبع: وبلاگ دانش اجتماعی مسلمین

زمان انتشار: ۰۰:۱۳ ۱۳۹۲/۰۱/۹

مشکل دیگر ما این است که از تاریخ تمدن اسلامی خودمان خبر ناداریم و آن را تدریس هم نمی کنیم . ما متفکری می خواهیم که بتواند گذشته ما را به وضع فعلی پیوند بزند؛ یعنی کاری که در اروپا شده است. در اروپا هر حرفی را از یونان به قرون وسطی و از آن جا به قرون جدید، متصل می کنند و بقیه را هم رها می کنند

وبلاگ انجمن دانش اجتماعی مسلمین گفتاری از دکتر غلامرضا جمشیدی ها رییس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و مدیرگروه سابق جامعه شناسی این دانشکده  پیرامون «ضرورت پرداخت به رشته دانش اجتماعی مسلمین و نسبت آن با دانش بومی» را بازتاب داده است که بدون دخل و تصرف در زیر می آید. سایت علوم اجتماعی اسلامی ایرانی نیز در همین رابطه مصاحبه ای را با ایشان ترتیب داده است که به زودی منتشر می شود.

 

بهترین راه این است که گرایش ­های جدید ایجاد کنیم

 گستردگی جامعه شناسی غربی لازم نیست
 دلیل این  که می بینید جامعه شناسی غربی در ایران گسترش پیدار کرده است به علت دستگاه های دولتی است. من که اجازه ندادم در لرستان، بوشهر و فلان روستا، جامعه شناسی تدریس بشود. این برنامه ای است که پیام نور یا دانشگاه ازاد یا دانشگاه دولتی ایجاد کرده است. به نظر من باید جامعه شناسی غربی را به همین شکل داشته باشیم ولی گستردگی اش درتمام نقاط کشور لازم نیست.
 جامعه شناسی که وقتی مثال می زند از اقتصاد ایران  بزند
  اما اینکه چرا نتوانستیم در زمان حاضر افرادی مثل شهید مطهری درست کنیم  به این دلیل است که فیلسوف های ما به این نپرداختند. این کار نظام  آموزشی سنتی ماست.
 برای این که جامعه شناسی بومی داشته باشیم باید چه کار کنیم. آن جامعه شناسی که وقتی مثال می زند از اقتصاد ایران مثال بزند. یک راه و شاید بهترین را این باشد که گرایش های و رشته های خاص ایران را تأسیس کنیم؛ یعنی به جای این که راه های متفاوت را ببندیم، اول ده راه را باز کنیم و پنج راه را ببندیم.
 رشته های خاص خودمان را تأسیس کنیم
 ما دنبال این هستیم که در دانشکده خودمان یک مجله نظریه اجتماعی متفکران مسلمان راه اندازی کنیم که مجله ای با این عنوان در ایران نیست. دانشگاه باقرالعلوم مجله ای با عنوان علم اجتماعی مسلمین داشت که می خواستیم آن را بگیریم، لذا سال دیگر اندیشه اجتماعی مسلمین و فلسفه علوم اجتماعی را می گیریم و انشاءالله دو سال بعد اصلاحش می کنیم و این گرایش راه می افتد. وقتی این رشته راه افتاد معنایش این است که ما می توانیم در سال بعد متن را تولید کنیم.
 به هر حال به نظر من تنها راه،  پشبیبانی از کسانی است که در این فضا تنفس می کنند و قلم می زنند و راه دیگر هم این است که رشته های خاص خودمان را تأسیس کنیم و گسترش دهیم.
 در فضای دانش اجتماعی مسلمین،  علوم اجتماعی اسلامی تولید می شود    
 دولت نیز باید برنامه و ساختارهایش را عوض کند. البته کسی ممکن است این ها را قبول نداشته باشد و خودش درس بخواند، اما همه  دانشجوها که این طور نیستند. دانشجو یم خواهد 100 واحد  بگذراند و مدرکی بگیرند و کاری پیدا کنند و زندگی کنند. بنابر این در فضای دانش اجتماعی مسلمین،  علوم اجتماعی اسلامی تولید می شود و تا این نباشد، فایده ای ندارد.
 جامعه ما برای علوم انسانی، ارزشی قائل نیست
 نکته ی دیگری که باید در طح کلان به آن بپردازیم این است که در جامعه ما برای علوم انسانی، ارزشی قائل نیستند. اول می گویند ریاضی.باید به این نکته اعتراف کرد که حدود نود درصد کسانی که در رشته های علوم سیمای و علوم اجتماعی وارد می شوند انگیزه ای ندارند و چون نتوانسته اند جای دیگری بروند اینجاآمده اند و حدود ده درصد دانشجویان از روی علاقه وارد این رشته ها می شوند.
 علوم انسانی کالا نیست
 به نظرم این ظلمی است که به علوم انسانی می شوند چون قرار نیست علوم انسانی در همه جا بهره ده باشد و تبدیل به کالا شود. علوم انسانی، جوهر اجتماع است و اگر نباشد ذهن ها را به جایی می برید که علیه خودتان می شود. الان ضد خودمان تولید می کنیم و این خوب نیست.
 مواد خام زیادی داریم ولی کسی نیست که آن ها را به نظریه تبدیل کند
  نکته ی دیگر این که دستگاه فلسفی ما تعطیل است. چون تولید علم احتیاج به پارادایم های خاص خودش را دارد و بدون آن ها نمی توانم  نظریه پردازی کنم. چه کسی جز شهید مطهری  یا شهید صدر که که حرف های متقن زده اند، وجود دارد که بیایندذ وسط میدان و حرف های نو بزند. جواب هابرماس و گیدنز را بدهند.
 بنابراین، بخشی از کار مربوط به فلسفه است که در حال حاضر، تعطیل است و تا فعال نشود نمی توان کاری کرد؛ چون ما مواد خام زیادی داریم ولی کسی نیست که آن ها را به نظریه تبدیل کند.
 ما از تاریخ تمدن اسلامی بی خبریم
 مشکل دیگر ما این است  که از تاریخ تمدن اسلامی خودمان خبر ناداریم و آن را تدریس هم نمی کنیم . ما متفکری می خواهیم که بتواند گذشته ما را به وضع فعلی پیوند بزند؛ یعنی کاری که در اروپا شده است. در اروپا هر حرفی را از یونان به قرون وسطی و از آن جا به قرون جدید، متصل می کنند و بقیه را هم رها می کنند. ما سابقه تمدنی بزرگی داریم که مغفول مانده است و دیگران درباره ما می نویسند. من برای تدریس به در رشته تاریخ فرهنگ و ملل اسلامی به دانشگاه الهیات رفتم و پرسیدم تاریخ را تا چه مقطعی می خوانید؟ گفتند تا صفویه. خیلی تعجب کردم از این که تاریخ را به عصر جدید متصل نمی کنند. در حالی که باید از دستاوردهای تمدنی در عصر جدید استفاده کنند.
 ما باید تاریخ علم و صنعت را دوباره بنویسیم؛ چون اروپایی ها در دستگاه رسمی شان شرقی ها را حذف کردند و اختصاصا ما مسلمانان را حذف کردند. نتیجه اش هم این شده که همه دانشمندان آن ها در ذهن بچه های ماست. برای دانش اموزان دبیرستان جامعه شناسی می گذاریم، در حالی که واقعا لازم نیست این  بچه ها اسم وبر و بقیه جامعه شناسان غربی را از حالا یاد بگیرند. به جای این درس دو واحد فرهنگ و تمدن اسلامی بگذارید تا او با یاد گیری این ها به خودش ببالد. یا تعلم و تربیت اسلامی و با جمعیت شناسی برای او بگذارید.

بنابراین پیشنهاد بنده برای تولید علم اسلامی بومی  این است که گرایش های جدید ایجاد کنیم و از گسترش علوم غربی جلو گیری کنیم؛ یعنی در عین حال که به علم جامعه شناسی غربی نیازمندیم، ولی به گسترش آن دامن نزنیم.

* این گفتار گزیده ای است از مصاحبه ای که پیش از این در اولین شماره «فصلنامه پژوهش های فرهنگی اجتماعی» منتشر شده و با اندکی ویرایش  به این صورت منتشر می شود.

۲ دیدگاه

    ف سادات :

    با سلام و با تشکر فراوان از جناب دکتر جمشیدیها….و با آرزوی توفیق برای آن دسته از دانشجویانی که با عشق وارد رشته جامعه شناسی شده اند و با علوم وارداتی غربی روبرو شده اند و چشم به آینده روشن جامعه شناسی اسلامی دارند…
    همت بلند دارید که مردان روزگار از همت بلند به جایی رسیده اند
    دانشجوی کارشناسی ارشد رشته شیعه شناسی- گرایش جامعه شناسی

    lمحسن :

    با سلام رشته دانش اجتماعي از لحاظ چارت درسي كه ارايه شده حرف نداره اما رشته شيعه شناسي گرايش جامعه خداييش رشته بيخوديه…….من خودم از اين رشته انصراف دادم…..به شما هم كه رشته جامعه شناسي هستي توصيه ميكنم اصلا وارد اين رشته نشيد با تشكر////

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

مطالب پربازدید

مصاحبه