مصاحبه

  • ۱۳۹۲/۰۳/۲۵ ۱۱:۴۰

    واقع گرایی جدید در میانه اثبات گرایی و نسبی گرایی

    نظریه اجتماعی برای آنكه نخواهد نظریه‌ای پوچ باشد، باید بپذیرد كه شناخت قابل حصول است، و عقل صرفاً شأنی وابسته به زمینه یا عوامل متعین‌كننده دیگر ندارد. اما ایده نگاه رئالیستی به علم اجتماعی آهنگ تاخت و تاز به دعاوی پوزیتیویستی باقی مانده در علوم اجتماعی دارد. تأكیدی مستمر بر سنجش، و اندازه‌گیری، چه بسا سودمندی‌های خود را داشته باشد، ولی به ناچار می‌تواند این نتیجه ضمنی را داشته باشد كه اگر چیزی را نتوان سنجید، واقعی نیست.

  • تاملی در امکان علوم اجتماعی اسلامی
    ۱۳۹۰/۰۳/۲۷ ۱۱:۱۶

    پارادایم اسلامی در علوم اجتماعی

    علوم اجتماعی معاصر، در میان اندیشمندان باختر زمین مواجه با یک سلسله محدودیت و پرسش های گردیده است که این امر عده ای از محققان مسلمان را وا داشته تا به تأسیس مطالعات اجتماعی با نگاه اسلامی یا تکمیل دانش اجتماعی معاصر بر اساس دیدگاه اسلام، بیاندیشند. پرسش اساسی که مطرح می گردد این است که چه تصویری را می توان از الگویی اسلامی علوم اجتماعی ارائه نمود؟ چه مفاهیمی را به عنوان مؤلفه های اصلی و تأثیرگذار در این الگو، باید تعیین و تعریف کرد؟ براساس تلاش های علمی انجام شده، شیوه های مختلفی برای به تصویر کشیدن الگوی اسلامی در علوم اجتماعی مطرح گردیده است که اکثرا در راستای تدوین علوم اجتماعی بومی و اسلامی دنبال شده است. در عین حال، همة تلاش های انجام شده را می توان به مثابه آغاز راهی پر فراز و فرود به سوی ارایه یک الگوی اسلامی از علوم اجتماعی ارزیابی کرد؛ راهی که پویندگان آن با آزمون و خطا، هنوز محتاطانه گام برمی دارند.یکی از شیوه های که در این مورد مطرح شده است، استفاده از مفهوم «پارادایم» است که بایستی موضع اسلام در قبال علوم اجتماعی را براساس آن، مورد سنجش و ارزیابی قرار داد. نویسنده در این نوشتار، بعد از تعریف مفهوم پارادایم، به مؤلفه های اصلی و تأثیرگذار آن می پردازد. در این راستا، موضع اسلام در علوم اجتماعی را نسبت به مواردی چون «علم»، «انسان شناسی»، «مسأله شناسی» و «روش تحقیق»، بررسی نموده است. براساس پارادایم اسلامی، تعریف و تبیین این موضوعات، بایستی همراه و هماهنگ با معتقدات و ارزش های پذیرفته شده محقق و پژوهش گر باشد.