مصاحبه

  • سوالاتی درباره گفتار دکتر کوثری پیرامون رمان دفاع مقدس
    ۱۳۹۳/۰۷/۲۶ ۱۶:۳۸

    رمان جنگ/ دفاع مقدس؛ امر متناقض یا متناقض‌نما؟ کدام‌یک؟

    «آن‌چه باید شناختِ» رمان‌های جنگ/ دفاع مقدس، جهانی حماسی است که در آن، جنگ میان دو نیروی خیر و شر یا نور و ظلمت یا سپیدی و سیاهی، همواره به نفع جبهه‌ی اول است. بنابراین، قهرمانان آن نیز، انسان‌های پرابلماتیکِ تعارض‌مندِ سرگشته‌ای نیستند که ندانند کدام راه را باید برگزینند، بلکه آن‌ها با انتخاب راه نورانی و ره‌سپاری در جاده‌ی خیر و سپیدی، رو به سوی دنیای قدسانیِ خدایانِ همیشه کامور دارند.

  • ظرفیتهای پژوهشی ادبیات دفاع مقدس

    ادبیات جنگ/ دفاع مقدس؛ جهان اجتماعی فعلیت‌یافته و جهان‌های ممکن

    وجود یک ویژگی بارز فرهنگی در جامعه‌ی ایرانی، که همانا واقعه‌گریزی و یا برساخت مخیلانه از واقعیت با رنگ و بوی احساسی ـ عاطفی ـ ارزشی است، موجب شده که جهان اجتماعی جنگ ابتدائاً و یا عمدتاً در ژانر شعر تجلی یا ظهور و بروز یابد. ابتنای فرهنگ ایرانی بر سنت نقل و سایه‌اندازی سنت یادشده بر تاریخ این کشور، در برجسته‌شدگی ژانر خاطره و اقران و اشباه آن، تأثیرگذار بوده است.

  • ۱۳۹۳/۰۷/۲۲ ۱۳:۴۶

    گونه شناسی واکنش های ادبی به مساله جنگ/دفاع مقدس

    نخستین واکنش ادبی ما به جنگ در زبان شعر به وقوع پیوست، این که چرا شعر زبان این رویداد و اولین واکنش ذهنی نسبت به آن بود دلایلی روشن دارد. شعر به حسب ویژگی‌هایی که رویداد جنگ داشت و تلقی‌ای که از آن شد هماوایی و هم‌جانی یافت. واقعه‌ی جنگ در خوانش ما از همان آغاز یک رویداد نظامی سیاسی شناخته نیامد بلکه با جانمایه‌هایی از باورهای وحیانی، قدسانی، شهودی و متافیزیکی که ریشه در فرهنگ اشراقی قبل از اسلام داشت و به ویژه بعد از اسلام، با باورهای غنی عاشورایی کربلایی شیعی پیوند یافت تعریف و تفسیر شد.

  • وضعیت متناقض نمای رمان دفاع مقدس در ایران

    با در نظر گرفتن دو ویژگی برجسته‌ی رمان، سؤال این است که جهان عرفی‌شده‌ی رمان با قهرمانان ناکامش، در رمان‌های دفاع مقدس چه وضعی پیدا می‌کند؟ زیرا رمان‌های دفاع مقدس سکولار یا عرفی‌شده نیستند، بلکه دنیایی را روایت می‌کنند که اولاً، به قول شهید آوینی، با روایت کربلا گره خورده است؛ یعنی جهانی است که به هر گوشه‌ی آن نگاه ‌کنیم، آیت یا نشانه‌ای از وجود خدا و بارقه‌های قدسی را شاهد خواهیم بود؛ ثانیاً، قهرمانانش همگی کامیاب‌اند ـ اگرچه شهید می‌شوند ولی شهادت، کامیابی در دنیا و آخرت است.

  • دکتر محمد رضا سنگری:
    ۱۳۹۲/۰۶/۳۱ ۱۱:۴۵

    ادبیات دفاع مقدس همه دنیا را تحت تاثیر قرار خواد داد

    معنا و مفهوم این شعر و شعرهایی از این دست که در زمان قبل از انقلاب گفته می شد ترویج یاس و نا امیدی و تیرگی است. در ادبیات قبل از انقلاب کلماتی مانند “زمستان” ، “تاریک”، “بن بست” و… کلمات کلیدی و مسلط هستند و در اغلب اشعار به کار برده می شدند یاس و ناامیدی را ترویج می کردند. اما این فضا با وقوع انقلاب تغییر می کند و نام کتاب ها تبدیل می شود به سرود سپیده، طلوع صبح و…. که این مساله نشان دهنده این است که روح امید به جامعه دمیده و تزریق شده است و خاستگاه اصلی این نگاه باور به ظهور و باور به داشتن فرداهایی بهتر است.

  • نگرش جامعه شناختی- ادبی بر ادبیّات دفاع مقدّس
    ۱۳۹۲/۰۳/۴ ۱۷:۴۱

    شعر دفاع مقدس مستقیماً از درون مردم جامعه برخاسته است

    واقعیّتهای اجتماعی و چگونگی رویدادهای مختلف فرهنگی، سیاسی واجتماعی و روابط و مناسبات طبقات و گروه ها که در جریانات سیاسی بیشتر تبلور می یابد، در آیینه ادبیّات به نمایش درمی آید. شعر نیز به دلیل همراهی وهمزادی دیرینه اش با حیات اجتماعی بشری، افزون بر دقایق وظرایف هنری به عنوان مناسبترین محمل تاریخی واجتماعی، آثار و نشانه های بیرونی جامعه را در خود به همراه دارد و مطالعه آن از دیدگاه جامعه شناسی ادبی، پاسخ بسیاری از جلوه ها و واقعیّتهای پنهان وگاهی به دور از دسترس مورّخان و جامعه شناسان اجتماعی را در اختیار ما قرار می دهد.
    با چنین نگرش جامعه شناختی ادبی مشاهده می شود که شعر دفاع مقدّس هم که به طور مستقیم از بطن مردم برخاسته و برای مردم نیز سرایش یافته، بسیاری از واقعیّتهای اجتماعی را در آیینه تصوّرات خود ثبت کرده است؛ از جمله زمینه های پیدایش گسست های فرهنگی، نفوذ فرصت طلبان، منافقان و توطئه های مختلف دشمنان انقلاب، ایجاد جوّهای نامناسب روانی و ناآرام سیاسی در کشور و نارضایتی و تفرقه در بین مردم و بدبینی نسبت به نظام حاکم اسلامی را، که از سوی دشمنان انقلاب صورت می گرفت در لا به لای سروده های شاعران دفاع مقدّس می توان یافت. این مقاله با نگاهی اجمالی، نقشی از همسویی و تعامل شعر دفاع مقدس را با تغییرات و اوضاع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه را بررسی و تبیین کرده است .