مصاحبه

  • ۱۳۹۲/۰۲/۲۲ ۱۸:۰۸

    چاه عريضة مسجد جمکران از خرافه تا واقعيت

    اين مقاله نمونه‌اي از تحقيقات انسان‌شناختي است که به صورت کيفي دربارة موضوع «چاه عريضه جمکران» صورت گرفته است. تکنيک اصلي در اين پژوهش بر مصاحبه‌هاي نيمه‌ساخت‌يافته متمرکز بود؛ بدين معنا که محور سؤالاتي که از کنشگران پرسيده مي‌شد، از قبل معلوم بود؛ هرچند به تناسب ميزان آگاهي و سطح سواد مصاحبه‌شونده، نوع سؤالات تغيير مي‌کرد که در تاريخ‌هاي 23/1/1390، 16/2/1390، 31/3/1390 و 26/4/1390 ـ که مصادف بود با روز نيمة شعبان ـ در محوطة چاه عريضه مسجد جمکران انجام گرديد. برخي از سؤالات تحقيق چنين بود: آيا چاهي که در کنار مسجد جمکران قرار دارد و به نام چاه عريضه معروف است، چاه مقدسي است؟ انداختن عريضه به داخل چاه جمکران يک عمل خرافي محسوب مي‌شود يا مستند شرعي دارد؟ در صورتي که عريضه‌انداختن داخل چاه مستند شرعي دارد، آيا اين عمل از سوي علما و مراجع و بزرگان ديني انجام مي‌شده يا نه؟ چه نسبتي ميان چاه عريضه و مسجد جمکران وجود دارد؟ گونه‌شناسي افرادي که به داخل چاه، عريضه مي‌اندازند، چگونه است؟ آيا تيپ‌هاي خاصي سراغ چاه مي‌روند يا همه نوع تيپي از قشرهاي مختلف اقدام به انداختن عريضه به داخل چاه مي‌کنند؟ آيا مي‌توان مخالفان عريضه‌انداختن داخل چاه جمکران را به گونه‌هاي متفاوت فکري تقسيم کرد يا همه از يک نوع هستند؟ برخي از نتايج تحقيق چنين بود: چاه هيچ‌گونه جنبة تقدسي ندارد و تنها براي انداختن عريضه حفر شده است. عريضه‌نويسي در روايات مستند شرعي دارد و علما و مراجع نيز خود اقدام به اين کار مي‌کردند.